1. Pratfall effect - hiệu ứng của việc té dập mông.
Suy nghĩ đầu tiên của mình là tại sao lại là té dập mông chứ không phải là hình thức té khác? Vồ ếch, té dập mặt, khuỵu gối, té nghiêng, dập đầu, gẫy cổ...?
Giải thích đơn giản của hiệu ứng này là: khi bạn phạm lỗi, người khác sẽ có xu hướng hoặc là yêu thích bạn hơn, hoặc là chán ghét bạn hơn.
Nhiều trang tâm lý thì chọn cách lý giải của "prafall effect là cái hiệu ứng kỳ cục khi bạn phạm lỗi người ta yêu thích bạn hơn". Khi đọc định nghĩa kiểu đó thì mình be like "O.o WTH?" Có lẽ vì giải thích như vậy sẽ gây cảm giác lạ lẫm xứng tầm chữ "effect" hơn chăng? Vì phạm lỗi xong bị người ta ghét thì là chuyện hoàn toàn bình thường, chả có "hiệu ứng" gì sất?
Như vầy.
Khi bạn hoàn hảo rồi (đẹp, giỏi, giàu, dễ thương, biết ăn nói, lễ phép, chăm chỉ, thông minh, khéo léo, tháo vát, hài hước...) thì bạn phạm lỗi nhỏ tí ti, người ta sẽ thích bạn hơn. Hiện tượng thường thấy nhất là các Idol của chúng ta. Thành viên Z của nhóm nhạc ABC vừa đẹp trai vừa hát hay vừa nhảy giỏi, thì việc anh ta phát biểu hơi ngu một tẹo trên show chỉ làm các fan "awww... he's so cute, so naive, so adorable". Hoặc giả một giáo sư toán cấp quốc tế siêu giỏi siêu thông minh siêu đẹp trai siêu giàu, vô tình tính 1+2=4, bạn sẽ dễ dàng thông cảm và bảo: anh ấy cũng chỉ là một con người thôi mà - anh ấy cũng có lúc phải sai phạm.
Còn khi bạn không hoàn hảo, và đặc biệt không-hoàn-hảo (xấu xí, hôi hám, vụng về, nói chuyện vô duyên, mất lịch sự, học ngu, nghèo... và đặc biệt là khi bạn sở hữu tất cả những điều đó), thì bạn phát biểu ngu một tẹo, làm đổ ly nước, tính sai 1+2=3,5,... sẽ làm cho người ta be like "biết ngay mà, nó mà làm cái gì ra hồn", "eo ôi, đã vụng lại còn láu táu", "úi giời, không biết gì thì đừng có xía vào", "ngu ngốc thì đừng bày đặt nhiệt tình, thành ra phá hoại đấy biết chửa".
Well...
Vậy chúng ta rút ra điều gì từ hiệu ứng này.
1 là phải đẹp, tại sao phải xếp "đẹp" và điều đầu tiên - vì nó dễ nhất ạ. Không cần phải da trắng như Bạch Tuyết, mặt xinh cô bé trà sữa, hay body nóng bỏng như (ai đấy - cái vụ này không rành), ăn kiêng tập thể thao cho giảm cân thân mình gọn gàng tí, chăm sóc da một tí, tóc tai gọn gàng, quần áo lịch sự và có gu một tí, là được.
2 là phải có nghề riêng, cái gì cũng được, biết tiếng Campuchia, biết nấu ăn, biết chơi ukulele, biết chơi cờ, thậm chí chỉ là thuộc làu mấy cái bói toán chiêm tinh vớ vẩn - cũng là một lợi thế vượt trội của bạn. Đừng cái gì cũng nhạt thếch, không biết nói gì, lúc nào cũng "sao cũng được", cái gì cũng không rành không biết. Chán lắm.
3 là cố chỉ phạm lỗi mấy chỗ mình giỏi thôi. Ví dụ như bạn siêu guitar - lâu lâu vô tình gẩy sai một nốt rồi tự cười mình (bao dễ thương), bạn giỏi diễn thuyết - đang nói thì dừng lại ắt xì 2 cái (bao đáng yêu), hoặc bạn giỏi ăn nói - đang làm cho cả phòng phỏng vấn cười rần rần thì cứ vô tình mà làm đổ ly nước rồi cười cầu hòa (bạn sẽ được nhận!).
Dĩ nhiên, thái độ khi làm sai cũng đóng vai trò thiết yếu, làm sai rồi đập cái này cái nọ tức giận gào rú thì có ma nó yêu nhé!
Những điều nói trên không áp dụng trong những trường hợp sau:
1/ bạn siêu đẹp - đủ đẹp để che hết mie nó mấy khuyết điểm khác, đẹp tới nỗi người ta phải bảo "thôi nó đẹp quá mà, ngu là đúng rồi",
2/ hoặc bạn đủ giàu - giàu đến mức bạn có làm cái gì ngu thiên hạ cũng cố mà đoán coi hành động đó chắc có "thiên cơ" gì đây - nó giàu thế cơ mà, phải có lý do nó mới làm vậy chứ sao nó ngu được.
-hết-
ờ quên, nói tới đây mới hiểu tại sao lại là "té dập mông", vì cái tư thế lúc té dập mông í, nếu bạn xinh, bạn dễ thương, người ta sẽ thấy ôi thật là đáng yêu, còn nếu bạn xấu, hôi, thì người ta sẽ bảo, giời ơi đau mắt vãi nồi, tướng tá gì thô bỉ thế kia. Cú té dập mông ít gây thương tích cho người bị té, chủ yếu tác động tâm lý đến người xem thôi. Còn té dập mặt, gẫy cổ, vồ ếch... mấy cú đó nguy hiểm quá - nếu người xem còn chút nhân tính nào thì họ sẽ chạy đến đỡ bạn chứ hơi đâu mà ngồi xem con bé nó té vậy thì yêu hơn hay ghét hơn.
2. "Đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn"?
Mẹ mình hay bảo vậy, nhất là lúc lên xe (thuê xe đi đâu đấy), mẹ mình thường boa tài xế trước, mẹ mình bảo chi tiền rồi cái gì cũng dễ, bảo đi thêm chỗ này chỗ kia tài xế cũng vui vẻ, chứ đến cuối mới đưa thì chuyện đã xong rồi, vui vẻ cm gì nữa.
Mình chép miệng, có thể là "khôn" trong giai đoạn ngắn, nhưng về lâu về dài thì chẳng khác nào lấy đá đập vô chân mình hết. Bản chất của tiền tip/tiền boa là gì? Là sự khen thưởng có kèm quà tặng tài chính cho người phục vụ vì họ rất cố gắng làm tốt việc của họ. Ví dụ, bạn đi ăn, đáng lẽ người phục vụ chỉ có nhiệm vụ bưng đồ ăn ra cho bạn, nhưng họ cười với bạn, chúc bạn ăn ngon miệng, châm thêm nước khi ly của bạn cạn, dọn sạch bàn cho bạn, và nếu bạn lỡ ói vô chén của bạn thì họ cũng phải dọn, và bạn cảm kích quá, họ làm bạn vui ngoài mong đợi, nên bạn cho thêm một khoản.
Tại sao nhà hàng không để luôn tiền tip trong tiền đồ ăn? Gần đây mình có đọc 1 post về anh kia không tip nhân viên (post của trang nước ngoài - phương Tây), thay vào đó ảnh kẹp một tờ card nói về việc ảnh mở fanpage/website để xuất dự luật cho bang là tăng tiền lương của nhân viên phục vụ, ảnh cho rằng điều đó sẽ tốt hơn.
Well...
Ảnh đúng, vì theo lý luận của ảnh, việc phải tip cho nhân viên phục vụ (mà tỉ lệ khá cao) khiến cho người ta ngại đi ăn ngoài, đặc biệt là những người không có điều kiện tốt lắm, như vậy doanh thu nhà hàng sẽ giảm. Thêm vào đó, nếu thu nhập của người phục vụ tùy thuộc vào tiền tip nhiều hơn tiền lương, họ sẽ gặp nhiều bấp bênh trong cuộc sống hơn, vì đâu phải ai cũng tip hào phóng, có người keo chít bỏ ấy chứ.
Nhưng, ảnh cũng sai. Vì việc phát sinh tiền tip vốn là để kiểm soát thái độ của người nhân viên phục vụ - họ làm khách vui, họ được tip nhiều, thái độ họ không tốt, họ được tip ít hoặc không được cho tiền tip. Dùng tiền làm công cụ quản lý giúp cho nhà hàng tiết kiệm chi phí giám sát, và tăng độ khách quan trong việc đánh giá nhân viên phục vụ.
Vậy mình có ủng hộ cái dự luật này không?
Quay lại đầu bài, mẹ mình bảo "đồng tiền đi trước là đồng tiền khôn". Mình nghĩ tới hệ quả: nếu giới tài xế bắt đầu thói quen "nhận tiền tip trước rồi mới phục vụ cho tốt" thì sao? Giả sử mình lên xe mà không tip, họ sẽ lái xe ẩu, sẽ không chịu ghé vào các địa điểm tham quan, sẽ có thái độ bất lịch sự? Nếu vậy, thì không phải chính đồng tiền của mình đã spoil họ hay sao?
Thành thử ra, mình không ủng hộ cái dự luật này. (Ủa gì trớt quớt vậy.)
Mình nghĩ, nên trả tiền tip về đúng bản chất của nó: một món quà cảm ơn dành cho người phục vụ nếu họ phục vụ tốt và được chi SAU bữa ăn/chuyến du lịch/massage... Tuy nhiên, hãy để tiền tip là một "niềm vui bất ngờ" không phải khi nào cũng có của người phục vụ. Người phục vụ nhận tiền tip với thái độ biết ơn, chứ không phải mặc định là phải có - không có thì khách bất lịch sự. Để làm được điều đó, mình phản đối việc chủ nhà hàng trả lương thật thấp cho nhân viên để cuộc sống của nhân viên phụ thuộc vào tiền tip.
Mình ủng hộ việc tăng lương nhân viên phục vụ. Và vẫn giữ tiền tip, giữ, chứ không bắt buộc.
Và mình lại nghĩ, như vậy cost sẽ lên cao, khách hàng sẽ phải chịu khoản giá cao hơn cho đồ ăn, vậy thì họ không còn tiền để tip nữa?
Mình ngu quá trời. Nhưng, làm gì có giải pháp nào trọn vẹn đôi đường.
8/13/2016
8/08/2016
Primer (2004)
Mình hay nghĩ, là nhiệm vụ của tác giả làm cho khán giả/độc giả hiểu tác phẩm của mình, hay là nhiệm vụ của khán giả/độc giả cố gắng để hiểu tác phẩm của tác giả?
Đến giờ thì nhận ra, là nhiệm vụ của tác giả - nhưng không phải để làm cho khán giả / độc giả hiểu tác phẩm, mà là kích thích vừa đủ để họ đi tìm hiểu tác phẩm. Ví dụ, mình đã xem Primer, mình thấy đây là một tác phẩm làm xuất sắc nhiệm vụ khiến cho người xem phải bỏ công đi tìm hiểu nó.
Deep down inside, (mà với một số người thì không deep down lắm, một số nữa thì không deep lắm, và đa số còn không thèm inside cơ) con người ai cũng muốn chứng tỏ bản thân thông minh hơn người khác. Cái gì là điểm kích thích nhất của Primer? Mình không nghĩ là plot, plot Primer không mới, du hành trong thời gian là khái niệm ám ảnh con người nhất, hấp dẫn con người nhất. Ai mà không mơ đến việc sửa chữa một lỗi sai trong quá khứ? Ai mà không mơ đến việc nắm được thông tin trong tương lai rồi tìm đến quá khứ của mình mà trục lợi từ đó? Ai không từng một lần tò mò - ồ tương lai sẽ ra sao? - mà là việc nó được tạo ra bởi một đạo diễn - kỹ sư chứ không phải một đạo diễn bình thường, việc nó được đánh giá theo mình là overrated bởi các nhà phê bình phim, và việc báo chí và các bài phê bình tung nó lên như là một siêu phẩm của dòng phim "cỗ máy thời gian".
Điều làm mình nghĩ nhiều nhất trong phim là việc cái máy đó chỉ có thể đi ngược thời gian, không đi tới được. Nói cách khác, nó giống như một cái máy chiếu phim mà chỉ có thể dùng nút rewind để quay lại chứ không dùng forward để tua nhanh được. Aaron đã băn khoăn về việc sống trong một thế giới mà bản thân mình đã biết chuyện gì sẽ xảy ra, không còn điều gì bất ngờ nữa - và đây là chi tiết mà mình "cảm" nhất phim - dù nó chỉ là một lời thoại ngắn ngủi mà chẳng ai thèm để ý.
Hồi trước, mình coi CardCaptor Sakura (xin lỗi, so sánh gì mà khập khiễng), mình bị Clow ám bởi câu trả lời của ông khi có ai đó tại sao lại muốn truyền năng lực cho Sakura - như vậy ông sẽ không còn pháp sư mạnh nhất nữa: ta không muốn làm pháp sư mạnh nhất để biết được tương lai, ta mạnh đến nỗi biết trước mình sẽ chết như thế nào, vậy thì làm sao vui sống cho được. Sakura thì khác, pháp lực của Sakura mạnh đến nỗi có thể phong bế khả năng nhìn thấu tương lai này, cho nên cô bé sẽ không sao. Lúc đấy mình hơi sững sờ và không hiểu, pháp thuật mạnh đến nỗi có thể tự phong bế chính nó? Nghe ngược ngạo và khó hiểu. Sau này, khi xem Edge of Tomorrow, khi Cage tự dưng lại có được khả năng đi ngược thời gian mỗi khi chết - nhìn qua thì cứ tưởng đây là lợi thế tuyệt đối, nhưng hóa ra đó lại là vết thương chí mạng, anh ấy sống 365 ngày giống nhau - cùng cô gái mà anh ấy thương yêu, nhưng cô ấy thì mãi mãi chỉ sống 1 ngày và chẳng bao giờ nhớ anh ta là ai mỗi khi gặp lại (nghe giống giống 50 first dates - có điều plot u ám hơn). Anh ấy cứ nhìn cô ấy chết đi, rồi lại chết đi, rồi lại chết đi. Và điều kinh khủng nhất là cô ấy không biết điều đó - cô ấy cứ hy vọng mọi chuyện sẽ khác, còn anh ấy thì cứ phải nhìn cô ấy chết đi trong bất lực, đến lần gần cuối, anh ấy năn nỉ cô ở lại căn nhà hoang, cùng anh ấy nghỉ ngơi một chút, cô ấy cứ đòi phải đi tiếp, và anh ấy phải nói rằng - chúng ta đã thử cả trăm lần nhưng chẳng bao giờ qua được đoạn này - lúc cô lên máy bay thì cô sẽ chết, lúc cô đi ra vườn thì cô sẽ chết, không có đường nào cả. Và khi cô chết - anh tuyệt nhiên muốn quay lại quá khứ để cô sống, anh không muốn mình thành công trong một ngày không có cô...
Thôi quay lại vấn đề. Lan man quá.
Muốn tìm lời giải thích cho Primer thì mọi thứ đầy trên mạng - chút vốn tiếng Anh là đã đủ. Nhưng khi mình xem phim, mình thấy quan trọng nhất không phải là nắm toàn bộ chi tiết, mà là cảm được bộ phim này là về cái gì. Từ đó mình sẽ tự động hiểu ra những thứ mình không hiểu. Plot đơn giản (dĩ nhiên là phần cấu tạo thì phức tạp), nhưng vấn đề chỉ xoay quanh việc: time-travel, và lòng tham của con người là không đáy - không có cách nào kiểm soát được nó. Aaron và Abe là kỹ sư, cách nghĩ của họ khác và lòng tham của họ khác với người thường. Ví dụ như là mình, mình chỉ tham của cải, nếu có thể quay về quá khứ, mình sẽ tận dụng kiến thức tương lai để kiếm tiền - vậy thôi. Nhưng Aaron thì khác, anh ấy muốn được tìm hiểu nhiều hơn, muốn được tương tác nhiều hơn, khi anh ấy nói về việc anh sẽ muốn đấm vào mặt một người, sau đó quay về quá khứ để nói với bản thân là đừng có làm như vậy - chỉ là để thử cảm giác đấm vô mặt thằng đó xem sao, thì đó chính là lúc lòng tham bắt đầu lăn như một quả cầu tuyết, càng lăn càng to, càng lăn càng rối, rối không cách nào gỡ được.
Khi Aaron và Abe thấy một người khác - cụ thể là cha vợ của Abe, với tình trạng chắc chắn là đã du hành về quá khứ, họ bắt đầu phát hiện ra mọi việc vượt quá tầm kiểm soát, họ hỏi nhau và không biết ai trong số họ-của-tương-lai để nói ra việc time-travel này cho cha vợ của Abe (vốn là nhà đầu tư của họ). Họ mù mờ về tương lai, và cảm thấy sợ hãi - hẳn là phải có một việc gì đó nghiêm trọng thì thông tin mới bị xì ra như thế. Họ là những người duy nhất biết về cỗ máy - và trừ phi, một điều thật tệ hại xảy ra, một điều thật cấp bách, họ mới nói cho người khác biết - vậy việc đó là việc gì? Có ai "đã-sẽ" chết không?
Để thử cảm giác này, bạn hãy viết thư gửi cho chính bạn trong 5 năm tới. Và khi viết được giữa chừng thư - hãy hỏi về những người xung quanh bạn, rồi bắt đầu suy nghĩ cho chính mình - có khi nào bạn đã chết và không bao giờ nhận được lá thư đó hay không. Mình đã thử, cảm giác rất là, để coi, kinh khủng.
Và sau đó là một màn rối ren không biết ai là Aaron nào, ai là Abe nào. Họ quay về quá khứ, nhưng cái quá khứ này không được sắp đặt trước - những Aaron quá khứ và Abe quá khứ không biết là Aaron tương lai và Abe tương lai sẽ quay về, nên chính Aaron tương lai và Abe tương lại phải đánh gục họ để không bị lộ ("thật là dễ dàng khi biết người mà bạn muốn đánh gục sẽ ăn sáng bằng cái gì" - trong trường hợp này, là chính bạn). Lúc này, Abe và Aaron không đơn thuần quay về quá khứ để kiếm chác và giữ chặt nhịp sống nữa, họ quay về quá khứ để cố mà tránh tương lai - lúc này đã cực kỳ nguy hiểm và mờ mịt, nói chính xác, họ quay về quá khứ để tránh hiện tại. Đến nước cuối cùng, Abe quay về cái buổi chiều hôm đó - cái buổi chiều mà anh đã nói cho Aaron biết về sự tồn tại của cỗ máy thời gian đó. Nhưng, Aaron đang ngồi nghe anh nói, không phải là Aaron của quá khứ, mà là Aaron của tương lai còn xa hơn anh, Aaron đã biết đến đến sự tồn tại của cỗ máy - biết đến cả kế hoạch muốn thay đổi quá khứ của Abe - Aaron quay về, và tránh cho chuyện Abe thay đổi quá khứ.
(mình chỉ nắm được nhiêu đó, và mình không cố tìm hiểu thêm nữa)
Lại có một đoạn đối thoại mà mình nhớ kỹ: không biết điều gì kỳ quặc hơn: cô tiếp tân khách sạn cứ nhìn thấy 2 thằng đàn ông thuê phòng khách sạn trong 6 tiếng mỗi ngày, hay là người gác cổng ở cái hầm bảo mật - mỗi ngày đều thấy 2 người vào nhưng không thấy họ đi ra. Đây là cỗ máy thời gian hoạt động hợp lý nhất mà mình từng được coi. Hợp lý tới ám ảnh - cái lỗi nhỏ xíu của toàn bộ quá trình chính là - họ không có cách nào làm cho người gác cổng thấy họ đi ra được. Bạn cứ thấy họ đi vào, và họ biến mất, và họ lại đi vào, và họ biến mất, ... Bạn có nhớ Interstella không? Lúc tiến sĩ Brand chạm khẽ tay vào cái mớ - có lẽ là từ trường - xung quanh cô khi cô đi xuyên qua cái ống thời gian, cô xúc động bảo đó hẳn cái bắt tay đầu tiên với những người sống và kiểm soát không gian 5 chiều - họ kiểm soát được chiều thứ 4 hay gọi là chiều thời gian - thứ mà chúng ta đang đi 1 chiều. Chúng ta không thấy được "họ" - giống y như cách mà người gác cổng không thể thấy được cảnh Aaron và Abe đi ra khỏi cái hầm bảo mật.
Với mình, Primer không phải là một bộ phim quá hay. Mình thấy cách ráp phim của Shane Carruth còn tự tin hơn Nolan ở Memento. Hoặc là do bộ phim kinh phí thấp. Carruth mặc định là người xem chính là người đi cùng với họ trong thời gian - nên người xem sẽ tự hiểu điều gì xảy ra. Bộ phim đạt được thành công nhất định - chí ít là kích thích người ta đi tìm hiểu xem ủa cái plot đó là thế nào, và vài câu kích động của báo chí - "nếu chỉ xem một lần mà hiểu thì bạn có đầu óc siêu việt" (ối!) Mình thì không thích, mình chỉ thích "cảm phim", chứ không "hiểu phim". Đối với mình, thì phim cũng chỉ là một sản phẩm do con người tạo nên, nó hoàn toàn có thể mắc lỗi, cố đi tìm hiểu và hợp lý hóa mọi thứ thì không khác việc bạn cố đi giải một bài toán bị ra sai đề - hoàn toàn phí công.
Đến giờ thì nhận ra, là nhiệm vụ của tác giả - nhưng không phải để làm cho khán giả / độc giả hiểu tác phẩm, mà là kích thích vừa đủ để họ đi tìm hiểu tác phẩm. Ví dụ, mình đã xem Primer, mình thấy đây là một tác phẩm làm xuất sắc nhiệm vụ khiến cho người xem phải bỏ công đi tìm hiểu nó.
Deep down inside, (mà với một số người thì không deep down lắm, một số nữa thì không deep lắm, và đa số còn không thèm inside cơ) con người ai cũng muốn chứng tỏ bản thân thông minh hơn người khác. Cái gì là điểm kích thích nhất của Primer? Mình không nghĩ là plot, plot Primer không mới, du hành trong thời gian là khái niệm ám ảnh con người nhất, hấp dẫn con người nhất. Ai mà không mơ đến việc sửa chữa một lỗi sai trong quá khứ? Ai mà không mơ đến việc nắm được thông tin trong tương lai rồi tìm đến quá khứ của mình mà trục lợi từ đó? Ai không từng một lần tò mò - ồ tương lai sẽ ra sao? - mà là việc nó được tạo ra bởi một đạo diễn - kỹ sư chứ không phải một đạo diễn bình thường, việc nó được đánh giá theo mình là overrated bởi các nhà phê bình phim, và việc báo chí và các bài phê bình tung nó lên như là một siêu phẩm của dòng phim "cỗ máy thời gian".
Điều làm mình nghĩ nhiều nhất trong phim là việc cái máy đó chỉ có thể đi ngược thời gian, không đi tới được. Nói cách khác, nó giống như một cái máy chiếu phim mà chỉ có thể dùng nút rewind để quay lại chứ không dùng forward để tua nhanh được. Aaron đã băn khoăn về việc sống trong một thế giới mà bản thân mình đã biết chuyện gì sẽ xảy ra, không còn điều gì bất ngờ nữa - và đây là chi tiết mà mình "cảm" nhất phim - dù nó chỉ là một lời thoại ngắn ngủi mà chẳng ai thèm để ý.
Hồi trước, mình coi CardCaptor Sakura (xin lỗi, so sánh gì mà khập khiễng), mình bị Clow ám bởi câu trả lời của ông khi có ai đó tại sao lại muốn truyền năng lực cho Sakura - như vậy ông sẽ không còn pháp sư mạnh nhất nữa: ta không muốn làm pháp sư mạnh nhất để biết được tương lai, ta mạnh đến nỗi biết trước mình sẽ chết như thế nào, vậy thì làm sao vui sống cho được. Sakura thì khác, pháp lực của Sakura mạnh đến nỗi có thể phong bế khả năng nhìn thấu tương lai này, cho nên cô bé sẽ không sao. Lúc đấy mình hơi sững sờ và không hiểu, pháp thuật mạnh đến nỗi có thể tự phong bế chính nó? Nghe ngược ngạo và khó hiểu. Sau này, khi xem Edge of Tomorrow, khi Cage tự dưng lại có được khả năng đi ngược thời gian mỗi khi chết - nhìn qua thì cứ tưởng đây là lợi thế tuyệt đối, nhưng hóa ra đó lại là vết thương chí mạng, anh ấy sống 365 ngày giống nhau - cùng cô gái mà anh ấy thương yêu, nhưng cô ấy thì mãi mãi chỉ sống 1 ngày và chẳng bao giờ nhớ anh ta là ai mỗi khi gặp lại (nghe giống giống 50 first dates - có điều plot u ám hơn). Anh ấy cứ nhìn cô ấy chết đi, rồi lại chết đi, rồi lại chết đi. Và điều kinh khủng nhất là cô ấy không biết điều đó - cô ấy cứ hy vọng mọi chuyện sẽ khác, còn anh ấy thì cứ phải nhìn cô ấy chết đi trong bất lực, đến lần gần cuối, anh ấy năn nỉ cô ở lại căn nhà hoang, cùng anh ấy nghỉ ngơi một chút, cô ấy cứ đòi phải đi tiếp, và anh ấy phải nói rằng - chúng ta đã thử cả trăm lần nhưng chẳng bao giờ qua được đoạn này - lúc cô lên máy bay thì cô sẽ chết, lúc cô đi ra vườn thì cô sẽ chết, không có đường nào cả. Và khi cô chết - anh tuyệt nhiên muốn quay lại quá khứ để cô sống, anh không muốn mình thành công trong một ngày không có cô...
Thôi quay lại vấn đề. Lan man quá.
Muốn tìm lời giải thích cho Primer thì mọi thứ đầy trên mạng - chút vốn tiếng Anh là đã đủ. Nhưng khi mình xem phim, mình thấy quan trọng nhất không phải là nắm toàn bộ chi tiết, mà là cảm được bộ phim này là về cái gì. Từ đó mình sẽ tự động hiểu ra những thứ mình không hiểu. Plot đơn giản (dĩ nhiên là phần cấu tạo thì phức tạp), nhưng vấn đề chỉ xoay quanh việc: time-travel, và lòng tham của con người là không đáy - không có cách nào kiểm soát được nó. Aaron và Abe là kỹ sư, cách nghĩ của họ khác và lòng tham của họ khác với người thường. Ví dụ như là mình, mình chỉ tham của cải, nếu có thể quay về quá khứ, mình sẽ tận dụng kiến thức tương lai để kiếm tiền - vậy thôi. Nhưng Aaron thì khác, anh ấy muốn được tìm hiểu nhiều hơn, muốn được tương tác nhiều hơn, khi anh ấy nói về việc anh sẽ muốn đấm vào mặt một người, sau đó quay về quá khứ để nói với bản thân là đừng có làm như vậy - chỉ là để thử cảm giác đấm vô mặt thằng đó xem sao, thì đó chính là lúc lòng tham bắt đầu lăn như một quả cầu tuyết, càng lăn càng to, càng lăn càng rối, rối không cách nào gỡ được.
Khi Aaron và Abe thấy một người khác - cụ thể là cha vợ của Abe, với tình trạng chắc chắn là đã du hành về quá khứ, họ bắt đầu phát hiện ra mọi việc vượt quá tầm kiểm soát, họ hỏi nhau và không biết ai trong số họ-của-tương-lai để nói ra việc time-travel này cho cha vợ của Abe (vốn là nhà đầu tư của họ). Họ mù mờ về tương lai, và cảm thấy sợ hãi - hẳn là phải có một việc gì đó nghiêm trọng thì thông tin mới bị xì ra như thế. Họ là những người duy nhất biết về cỗ máy - và trừ phi, một điều thật tệ hại xảy ra, một điều thật cấp bách, họ mới nói cho người khác biết - vậy việc đó là việc gì? Có ai "đã-sẽ" chết không?
Để thử cảm giác này, bạn hãy viết thư gửi cho chính bạn trong 5 năm tới. Và khi viết được giữa chừng thư - hãy hỏi về những người xung quanh bạn, rồi bắt đầu suy nghĩ cho chính mình - có khi nào bạn đã chết và không bao giờ nhận được lá thư đó hay không. Mình đã thử, cảm giác rất là, để coi, kinh khủng.
Và sau đó là một màn rối ren không biết ai là Aaron nào, ai là Abe nào. Họ quay về quá khứ, nhưng cái quá khứ này không được sắp đặt trước - những Aaron quá khứ và Abe quá khứ không biết là Aaron tương lai và Abe tương lai sẽ quay về, nên chính Aaron tương lai và Abe tương lại phải đánh gục họ để không bị lộ ("thật là dễ dàng khi biết người mà bạn muốn đánh gục sẽ ăn sáng bằng cái gì" - trong trường hợp này, là chính bạn). Lúc này, Abe và Aaron không đơn thuần quay về quá khứ để kiếm chác và giữ chặt nhịp sống nữa, họ quay về quá khứ để cố mà tránh tương lai - lúc này đã cực kỳ nguy hiểm và mờ mịt, nói chính xác, họ quay về quá khứ để tránh hiện tại. Đến nước cuối cùng, Abe quay về cái buổi chiều hôm đó - cái buổi chiều mà anh đã nói cho Aaron biết về sự tồn tại của cỗ máy thời gian đó. Nhưng, Aaron đang ngồi nghe anh nói, không phải là Aaron của quá khứ, mà là Aaron của tương lai còn xa hơn anh, Aaron đã biết đến đến sự tồn tại của cỗ máy - biết đến cả kế hoạch muốn thay đổi quá khứ của Abe - Aaron quay về, và tránh cho chuyện Abe thay đổi quá khứ.
(mình chỉ nắm được nhiêu đó, và mình không cố tìm hiểu thêm nữa)
Lại có một đoạn đối thoại mà mình nhớ kỹ: không biết điều gì kỳ quặc hơn: cô tiếp tân khách sạn cứ nhìn thấy 2 thằng đàn ông thuê phòng khách sạn trong 6 tiếng mỗi ngày, hay là người gác cổng ở cái hầm bảo mật - mỗi ngày đều thấy 2 người vào nhưng không thấy họ đi ra. Đây là cỗ máy thời gian hoạt động hợp lý nhất mà mình từng được coi. Hợp lý tới ám ảnh - cái lỗi nhỏ xíu của toàn bộ quá trình chính là - họ không có cách nào làm cho người gác cổng thấy họ đi ra được. Bạn cứ thấy họ đi vào, và họ biến mất, và họ lại đi vào, và họ biến mất, ... Bạn có nhớ Interstella không? Lúc tiến sĩ Brand chạm khẽ tay vào cái mớ - có lẽ là từ trường - xung quanh cô khi cô đi xuyên qua cái ống thời gian, cô xúc động bảo đó hẳn cái bắt tay đầu tiên với những người sống và kiểm soát không gian 5 chiều - họ kiểm soát được chiều thứ 4 hay gọi là chiều thời gian - thứ mà chúng ta đang đi 1 chiều. Chúng ta không thấy được "họ" - giống y như cách mà người gác cổng không thể thấy được cảnh Aaron và Abe đi ra khỏi cái hầm bảo mật.
Với mình, Primer không phải là một bộ phim quá hay. Mình thấy cách ráp phim của Shane Carruth còn tự tin hơn Nolan ở Memento. Hoặc là do bộ phim kinh phí thấp. Carruth mặc định là người xem chính là người đi cùng với họ trong thời gian - nên người xem sẽ tự hiểu điều gì xảy ra. Bộ phim đạt được thành công nhất định - chí ít là kích thích người ta đi tìm hiểu xem ủa cái plot đó là thế nào, và vài câu kích động của báo chí - "nếu chỉ xem một lần mà hiểu thì bạn có đầu óc siêu việt" (ối!) Mình thì không thích, mình chỉ thích "cảm phim", chứ không "hiểu phim". Đối với mình, thì phim cũng chỉ là một sản phẩm do con người tạo nên, nó hoàn toàn có thể mắc lỗi, cố đi tìm hiểu và hợp lý hóa mọi thứ thì không khác việc bạn cố đi giải một bài toán bị ra sai đề - hoàn toàn phí công.
8/04/2016
Hôm nay con Múp mở facebook mới, nó add mình, và post của mình ngập facebook nó. Thì mình phát hiện ra là mình nói hơi nhiều trên mạng xã hội quá đông kia rồi... Mình thấy hơi mắc cỡ. Nhu cầu được nói của mình rất lớn, đụng cái gì mình cũng nói được. Ý mình là, viết được. Mình không có nói được.
1. Thành phố càng lúc càng đông, người ta không còn đủ đất để ở nên chia cắt nhau cả bầu trời. Lúc trước, mẹ mình không đồng ý mua căn hộ, vì giống như là "mua một khoảng không". Mình ở nhà đất, rủi có sập thì mình còn miếng đất, xây lại từ đầu, chứ ở trên không như vậy, đâu có chỉ chỏ lên đó để mà nói "cái khúc không khí kia là của tôi".
2. Chưa bao giờ thành phố lại nhiều cần cẩu đến như thế này. Bất kỳ khu vực nào cũng có cần cẩu rất cao - đại diện cho một công trình đang được xây dựng. Mình nghĩ, cần cẩu - kéo cả tương lai thành phố đi lên. Mẹ mình lại bảo, rồi chẳng mấy chốc thành phố sẽ giống với Singapore, giống với Hồng Kong, nơi mà những tòa nhà đâm thủng bầu trời.
Hôm nay mình chạy qua quận 7, và hơi hoảng khi chạy phía dưới những cao ốc cao tầng nối tiếp nhau. Cảm giác như lọt thỏm giữa những khối bê tông, những tấm kiếng khổng lồ. Giống như mình là người tí hon lỡ lạc vào cái xứ gì đâu mà toàn những thứ to lớn. Mình nhìn khu căn hộ cao cấp dựng thành nhiều block liền kề nhau, tự hỏi, những ngôi nhà ở giữa có bao giờ thấy mặt trời? Dạo gần đây, khi tòa nhà gần khu mình ở xây lên tới tầng 12, khoảng 3g30 chiều mình sẽ có cảm giác trời đã tắt nắng, đến lúc lấy xe chạy ra khỏi thì mới phát hiện nắng vẫn chưa tắt đầu, chỉ là cái bóng của tòa nhà cao tầng đó lớn quá, che hết mặt trời.
Mình hình thành một suy nghĩ về cuộc sống phía trên đó, và cuộc sống phía dưới này. Ở trên cao, người ta đón hết ánh nắng, chừa lại cho những người phía dưới nhiều bóng râm, và gió. Phía dưới một tòa nhà cao tầng luôn là gió, rất nhiều gió. Đặc biệt là khi giông bão. Tuy nhiên, đời sống phía dưới chẳng biết, hoặc chẳng quan tâm, về cái mà họ có được - hoặc mất đi.
3. Hôm bữa chạy lên cầu BL, từ chân cầu chạy lên tới đỉnh, thì tự dưng sững sỡ vì bầu trời trước mặt sao đẹp quá, rộng thênh thang và xanh ngắt. Tự nhiên hùng vĩ. Mình nhớ có một lần vào khoảng 5-6 giờ, mình chạy lên một chiếc cầu nhỏ, và phát hiện mặt trời đang lặn ở phía tay phải, đẹp y như mặt trời đã lặn ở Phú Quốc.
Tự dưng nhận ra, giữa một thành phố đầy bê tông cốt thép như thế này, thiên nhiên vẫn còn ở đó và thật kỳ lạ, cứ nhảy bổ vào người ta, làm người ta sững sỡ những lúc bất ngờ nhất. Len lỏi như một cảnh hoàng hôn trên cây cầu cũ. Hoặc bổ nhào như bầu trời vĩ đại trên cây cầu rất cao.
1. Thành phố càng lúc càng đông, người ta không còn đủ đất để ở nên chia cắt nhau cả bầu trời. Lúc trước, mẹ mình không đồng ý mua căn hộ, vì giống như là "mua một khoảng không". Mình ở nhà đất, rủi có sập thì mình còn miếng đất, xây lại từ đầu, chứ ở trên không như vậy, đâu có chỉ chỏ lên đó để mà nói "cái khúc không khí kia là của tôi".
2. Chưa bao giờ thành phố lại nhiều cần cẩu đến như thế này. Bất kỳ khu vực nào cũng có cần cẩu rất cao - đại diện cho một công trình đang được xây dựng. Mình nghĩ, cần cẩu - kéo cả tương lai thành phố đi lên. Mẹ mình lại bảo, rồi chẳng mấy chốc thành phố sẽ giống với Singapore, giống với Hồng Kong, nơi mà những tòa nhà đâm thủng bầu trời.
Hôm nay mình chạy qua quận 7, và hơi hoảng khi chạy phía dưới những cao ốc cao tầng nối tiếp nhau. Cảm giác như lọt thỏm giữa những khối bê tông, những tấm kiếng khổng lồ. Giống như mình là người tí hon lỡ lạc vào cái xứ gì đâu mà toàn những thứ to lớn. Mình nhìn khu căn hộ cao cấp dựng thành nhiều block liền kề nhau, tự hỏi, những ngôi nhà ở giữa có bao giờ thấy mặt trời? Dạo gần đây, khi tòa nhà gần khu mình ở xây lên tới tầng 12, khoảng 3g30 chiều mình sẽ có cảm giác trời đã tắt nắng, đến lúc lấy xe chạy ra khỏi thì mới phát hiện nắng vẫn chưa tắt đầu, chỉ là cái bóng của tòa nhà cao tầng đó lớn quá, che hết mặt trời.
Mình hình thành một suy nghĩ về cuộc sống phía trên đó, và cuộc sống phía dưới này. Ở trên cao, người ta đón hết ánh nắng, chừa lại cho những người phía dưới nhiều bóng râm, và gió. Phía dưới một tòa nhà cao tầng luôn là gió, rất nhiều gió. Đặc biệt là khi giông bão. Tuy nhiên, đời sống phía dưới chẳng biết, hoặc chẳng quan tâm, về cái mà họ có được - hoặc mất đi.
3. Hôm bữa chạy lên cầu BL, từ chân cầu chạy lên tới đỉnh, thì tự dưng sững sỡ vì bầu trời trước mặt sao đẹp quá, rộng thênh thang và xanh ngắt. Tự nhiên hùng vĩ. Mình nhớ có một lần vào khoảng 5-6 giờ, mình chạy lên một chiếc cầu nhỏ, và phát hiện mặt trời đang lặn ở phía tay phải, đẹp y như mặt trời đã lặn ở Phú Quốc.
Tự dưng nhận ra, giữa một thành phố đầy bê tông cốt thép như thế này, thiên nhiên vẫn còn ở đó và thật kỳ lạ, cứ nhảy bổ vào người ta, làm người ta sững sỡ những lúc bất ngờ nhất. Len lỏi như một cảnh hoàng hôn trên cây cầu cũ. Hoặc bổ nhào như bầu trời vĩ đại trên cây cầu rất cao.
8/02/2016
Âm thanh & Telesale
Mình là một đứa bị, ừm, thanh khống. Nhớ hồi đi đám cưới bạn T, có chú kia mà mỗi lần chú há mồm hát thì mình không cách nào nuốt nổi đồ ăn, bạn mình nói mình làm quá, nhưng mình biết bản thân mình không có làm quá, mình không có nuốt nổi...
1. Bởi vậy, trưa nay, khi mình đang đọc cuốn Hiệu Ứng Chim Mồi (by the way, good book!), thì trước cửa mình có 2 chú bán vé số đi ngang, đi rất chậm, và hát vọng cổ (hoặc cải lương, mình chưa phân biệt được 2 thể loại này), và âm thanh được khuếch tán khủng khiếp bởi dàn loa chỉ có treb mà không có tí bass nào, và mình không đọc nổi cuốn sách nữa, cái mình có thể làm, là trân mình chịu đựng cho 2 chú ấy đi xa. Trong lúc đó, đầu óc của mình tua liên tục từ hình ảnh dàn múa lân xông vào nhà người ta đứng múa và đánh trống, múa mãi đánh mãi đến lúc chủ nhà chịu không nổi ra yêu cầu đi thì blackmail người ta bằng cách "cho tiền mới đi". That's the most shameless blackmail ever! Đến câu chuyện lan truyền trên facebook bữa giờ, mình biết đến thông qua trang Khải Đơn về một người phụ nữ khỏe mạnh quỳ ăn xin trên đường mà theo lời đồn là thu nhập mỗi tháng gần 40 triệu.
Và sự liên kết vi diệu ấy kéo mình đến một suy nghĩ: ăn xin một cách im lặng, hay "bán-nghệ" một cách khủng khiếp như vậy.
Mình thì ưng ăn xin một cách im lặng hơn. Đơn giản là mình thích im lặng.
2. Mình ghét telesale.
Và mình phát hiện ra một thứ còn khó chịu hơn telesale: telesale bất lịch sự. Và mình sẽ đưa ra mấy ví dụ siêu bất lịch sự để ... chắc là để giải trí thôi.
1/ Các bạn Dai Ichi Life và các bạn NiNa
Mình hỏi thiệt, các bạn đang target customer kiểu gì vậy. Tỉ lệ convert ra hợp đồng quan trọng hơn là số khách hàng tiếp cận chứ nhỉ? Bạn gọi 20 người, 10 người ok hợp đồng thì hay hơn là bạn gọi 200 người nhưng được có 2 cái hợp đồng chứ? Right? Target đúng tiết kiệm cả sức lực của người gọi lẫn người phải nghe cuộc gọi. Và một trong những cách target đó là database filter! Mình đã từ chối 8 lần trong tháng thì bạn phải ngưng đi chứ, bạn vẫn gọi lần thứ 9 là sao!!! Bạn hãy để mình thở một chút, mỗi tháng bạn gọi 1 lần - vừa đủ nhắc lại thương hiệu, vừa thăm dò nếu khách hàng thay đổi ý kiến, vừa tạo ấn tượng chăm sóc khách hàng. Chứ bạn gọi với tần suất 2 lần 1 tuần thì cả bạn và mình đều mệt đấy ạ. Và bạn biết điều đó chứng minh cho cái gì không? Rằng đối với bạn, mình không là cái gì ngoài 1 dãy số trong danh bạ. Và khi bạn đối xử với khách hàng không khác gì ngoài 1 dãy số trong danh bạ thì bạn hãy chuẩn bị tinh thần bị khách hàng đối xử như thể kẻ thù của họ nhé.
Nhưng, về mặt nào đó, các bạn Dai Ichi Life vẫn chừa đường cho mình sống với tần suất 8 lần/tháng, chứ các bạn ở công ty NiNa chuyên thiết kế website thì thực sự là đã ép mình tới hấp hối trong những ngày đầu thành lập doanh nghiệp, theo thông tin mình có được khi phỏng vấn 1 bạn telesale thì ở công ty NiNa có tới 300 bạn telesale, và mình cho mỗi bạn 1 danh sách giống nhau (hoặc cách tìm nguồn khách hàng giống nhau), nên mình vừa lịch sự từ chối bạn này được 5 phút, thì lại phải lịch sự từ chối bạn kia, và 5 phút sau đó lại phải lịch sự từ chối bạn nọ, và bạn thứ tư kém may mắn nhất khi mình bỏ từ "lịch sự" trong việc từ chối. Mình yêu cầu gặp quản lý của bạn ấy, bạn ấy không cho, và mình đã quát bạn ấy, vâng, khi bạn đối xử với khách hàng không khác một dãy số, thì bạn chuẩn bị tinh thần là bị đối xử không khác kẻ thù của họ đi.
Đến bạn thứ 10 trong 2 ngày, thì mình quyết định nếu từ nay về sau mình có nhu cầu gì về website thì mình cũng gạch bỏ tên công ty này ra khỏi đầu. Tới cuộc gọi thứ 15 thì mình quyết định đem tên công ty này bêu rếu và cảnh giác trên facebook của mình cho tất cả bạn bè mình thấy, và tới cuộc thứ 20 thì mình hứa mình sẽ đem công ty này vô case study những telesale thất bại nhất thế giới.
2/ Vấn đề bự thứ hai đó là vấn đề lừa đảo.
Ồ dĩ nhiên không phải lừa đảo phi pháp rồi, điều đó thì quá đáng quá mức.
Ý mình là vầy:
Dạo này Daiichi Life có chiêu gọi điện thoại mới, nói là gọi từ nhà hàng 5 sao nào đó và mời đi đến buổi tiệc nội dung chăm sóc sức khỏe...
Mình nhớ hồi xưa mình làm bảo hiểm - chuyên bán cho các công ty, nhiều khi để thông qua được cô tiếp tân, mình không dám tự xưng là gọi tới từ bảo hiểm G, mà toàn tự xưng là "trung tâm chăm sóc phúc lợi nhân viên" hoặc "công ty dịch vụ chăm sóc phúc lợi nhân viên của Nhật Bản". Lúc đó, mình nghĩ, không phải hoàn toàn là lừa đảo đâu, đó là một trick, hay một cách chơi chữ để "nghe có vẻ quan trọng" và được nối máy với người phụ trách, thay vì bị cúp điện thoại bởi cô tiếp tân.
Giờ thì mình thấu hiểu cảm giác của người nghe lúc đó rồi. Cảm thấy "mất thì giờ". Thực sự mất thì giờ quá trời quá đất. Nói quanh co lòng vòng một hồi, quy lại cũng chỉ là công ty bảo hiểm muốn mời đi dự tiệc để mua bảo hiểm. Thậm chí, mình còn thấy: bản thân người gọi biết là nếu xưng là Daiichi Life thì người nghe sẽ cúp máy, nhưng thay vì cố thuyết phục và nói ra lợi ích của việc mua bảo hiểm (điều mà mình hoàn toàn công nhận), thì họ lại xoay sang lừa đảo người nghe, nói quanh co là mình gọi đến từ nhà hàng này nọ. Mình không biết ai dạy cho các em telesale chiêu này, nhưng, sai rồi, chiêu này sai rồi... Chính bạn còn không tự hào và tin tưởng công ty bạn, thì làm sao mình tin cho được?
3/ Hãy chuẩn bị một tinh thần tốt khi gọi điện thoại.
Phải cười. Khách hàng thô lỗ thì mình xin lỗi đã làm phiền, khách hàng lịch sự thì mình cảm ơn, khách hàng đồng ý thì dĩ nhiên là chăm sóc tận răng, nhưng khách hàng từ chối thì mình cũng xin lỗi đã làm phiền và tươi cười chúc chị một ngày vui vẻ, và để khách hàng cúp máy trước. Không làm được như vậy, đừng gọi điện thoại.
Hôm trước có 1 con bé gọi điện cho mình giới thiệu dịch vụ website, giọng nói thì nhỏ, tín hiệu rè rè, nói kiểu buồn ngủ theo phong cách "tao không không gọi đâu nhưng tao phải gọi" (ơ, thế tao có muốn nghe đâu mà vẫn phải nghe đây này, đồ khó ưa!) mình vừa rất lịch sự bảo "chị cảm ơn, nhưng chị không có nhu cầu" thì cúp máy cái rụp vô trong mặt mình. Tại sao mình biết đó là cúp máy vô mặt mình mà không phải do tín hiệu? Là do trước đó mình nghe một tiếng thở dài chán nản. Tiếc là, mình không kịp nhớ tên công ty để bưng lên đây.
Khi bạn thô lỗ với khách hàng, bạn đang bán đứng công ty mình đang làm, bạn đang bôi tro trét trấu vô danh dự và uy tín của công ty. Làm như thế, bạn khốn nạn lắm. Nói thật, nếu việc lặp đi lặp lại cuộc gọi là sai lầm trong database, và việc có mùi lừa đảo là sai lầm trong script, thì việc này - lỗi hoàn toàn ở người gọi, là sai lầm trong attitude. Bán hàng, mà sai lầm trong attitude là điều không thể chấp nhận được.
4/ Biết mình đang gọi cho ai.
Làm ơn gọi cho đúng tên khách hàng! LÀM ƠN! PLEASE! ONEGAISHIMASU! S'IL VOUS PLAIT!
Mình đã rất nhiều lần kềm chế cảm giác muốn dập điện thoại ngay khi người gọi hoặc là vấp váp khi đọc tên công ty mình hoặc là đọc sai tên công ty mình. Chẳng hạn: "cho em hỏi có phải là công ty,... ờ, Little... ờ, Duck... không ạ?", hoặc tệ hơn, "cho em hỏi có phải là công ty Duck Little" không ạ? "
You oughtta be kidding me.
Bạn đang muốn bán sản phẩm cho mình nha, bạn đang muốn móc tiền của mình nha, và tiền của mình thành tiền lương cho bạn nha, và tiền của mình nuôi sống bạn nha, bạn có thể nào vui lòng nắm được cái tên của người sắp nuôi bạn không? Không à, vậy thì khỏi. Đó là sự tôn trọng tối thiểu bạn dành cho khách hàng mà, telesale.
Còn ví dụ như tên khách hàng khó gọi quá, thì hãy tra google xem gọi thế nào, không có luôn thì cứ gọi theo cách của bạn, rồi nếu gọi sai thì nhờ họ chỉnh lại và cảm ơn họ vì đã chỉnh lại cách đọc cho bạn. Vậy thôi, trong mọi trường hợp - sự chân thành quan trọng hơn kiến thức.
5/ Tóm lại.
Hãy học tập các bạn Prudential cho vay vốn (chỉ là lĩnh vực cho vay vốn thôi). Tần suất gọi theo mình quan sát là 1 lần/tháng (hoặc 2 lần/tháng). Giọng điệu luôn vui tươi, giới thiệu rõ ràng, và khi mình từ chối thì vẫn vui vẻ: vậy chị lưu số em nha, mai mốt chị có cần vay vốn thì liên hệ em nha, cảm ơn chị. Dù không bao giờ mình lưu số, nhưng mình thích kiểu kết nhẹ nhàng như vậy.
1. Bởi vậy, trưa nay, khi mình đang đọc cuốn Hiệu Ứng Chim Mồi (by the way, good book!), thì trước cửa mình có 2 chú bán vé số đi ngang, đi rất chậm, và hát vọng cổ (hoặc cải lương, mình chưa phân biệt được 2 thể loại này), và âm thanh được khuếch tán khủng khiếp bởi dàn loa chỉ có treb mà không có tí bass nào, và mình không đọc nổi cuốn sách nữa, cái mình có thể làm, là trân mình chịu đựng cho 2 chú ấy đi xa. Trong lúc đó, đầu óc của mình tua liên tục từ hình ảnh dàn múa lân xông vào nhà người ta đứng múa và đánh trống, múa mãi đánh mãi đến lúc chủ nhà chịu không nổi ra yêu cầu đi thì blackmail người ta bằng cách "cho tiền mới đi". That's the most shameless blackmail ever! Đến câu chuyện lan truyền trên facebook bữa giờ, mình biết đến thông qua trang Khải Đơn về một người phụ nữ khỏe mạnh quỳ ăn xin trên đường mà theo lời đồn là thu nhập mỗi tháng gần 40 triệu.
Và sự liên kết vi diệu ấy kéo mình đến một suy nghĩ: ăn xin một cách im lặng, hay "bán-nghệ" một cách khủng khiếp như vậy.
Mình thì ưng ăn xin một cách im lặng hơn. Đơn giản là mình thích im lặng.
2. Mình ghét telesale.
Và mình phát hiện ra một thứ còn khó chịu hơn telesale: telesale bất lịch sự. Và mình sẽ đưa ra mấy ví dụ siêu bất lịch sự để ... chắc là để giải trí thôi.
1/ Các bạn Dai Ichi Life và các bạn NiNa
Mình hỏi thiệt, các bạn đang target customer kiểu gì vậy. Tỉ lệ convert ra hợp đồng quan trọng hơn là số khách hàng tiếp cận chứ nhỉ? Bạn gọi 20 người, 10 người ok hợp đồng thì hay hơn là bạn gọi 200 người nhưng được có 2 cái hợp đồng chứ? Right? Target đúng tiết kiệm cả sức lực của người gọi lẫn người phải nghe cuộc gọi. Và một trong những cách target đó là database filter! Mình đã từ chối 8 lần trong tháng thì bạn phải ngưng đi chứ, bạn vẫn gọi lần thứ 9 là sao!!! Bạn hãy để mình thở một chút, mỗi tháng bạn gọi 1 lần - vừa đủ nhắc lại thương hiệu, vừa thăm dò nếu khách hàng thay đổi ý kiến, vừa tạo ấn tượng chăm sóc khách hàng. Chứ bạn gọi với tần suất 2 lần 1 tuần thì cả bạn và mình đều mệt đấy ạ. Và bạn biết điều đó chứng minh cho cái gì không? Rằng đối với bạn, mình không là cái gì ngoài 1 dãy số trong danh bạ. Và khi bạn đối xử với khách hàng không khác gì ngoài 1 dãy số trong danh bạ thì bạn hãy chuẩn bị tinh thần bị khách hàng đối xử như thể kẻ thù của họ nhé.
Nhưng, về mặt nào đó, các bạn Dai Ichi Life vẫn chừa đường cho mình sống với tần suất 8 lần/tháng, chứ các bạn ở công ty NiNa chuyên thiết kế website thì thực sự là đã ép mình tới hấp hối trong những ngày đầu thành lập doanh nghiệp, theo thông tin mình có được khi phỏng vấn 1 bạn telesale thì ở công ty NiNa có tới 300 bạn telesale, và mình cho mỗi bạn 1 danh sách giống nhau (hoặc cách tìm nguồn khách hàng giống nhau), nên mình vừa lịch sự từ chối bạn này được 5 phút, thì lại phải lịch sự từ chối bạn kia, và 5 phút sau đó lại phải lịch sự từ chối bạn nọ, và bạn thứ tư kém may mắn nhất khi mình bỏ từ "lịch sự" trong việc từ chối. Mình yêu cầu gặp quản lý của bạn ấy, bạn ấy không cho, và mình đã quát bạn ấy, vâng, khi bạn đối xử với khách hàng không khác một dãy số, thì bạn chuẩn bị tinh thần là bị đối xử không khác kẻ thù của họ đi.
Đến bạn thứ 10 trong 2 ngày, thì mình quyết định nếu từ nay về sau mình có nhu cầu gì về website thì mình cũng gạch bỏ tên công ty này ra khỏi đầu. Tới cuộc gọi thứ 15 thì mình quyết định đem tên công ty này bêu rếu và cảnh giác trên facebook của mình cho tất cả bạn bè mình thấy, và tới cuộc thứ 20 thì mình hứa mình sẽ đem công ty này vô case study những telesale thất bại nhất thế giới.
2/ Vấn đề bự thứ hai đó là vấn đề lừa đảo.
Ồ dĩ nhiên không phải lừa đảo phi pháp rồi, điều đó thì quá đáng quá mức.
Ý mình là vầy:
Dạo này Daiichi Life có chiêu gọi điện thoại mới, nói là gọi từ nhà hàng 5 sao nào đó và mời đi đến buổi tiệc nội dung chăm sóc sức khỏe...
Mình nhớ hồi xưa mình làm bảo hiểm - chuyên bán cho các công ty, nhiều khi để thông qua được cô tiếp tân, mình không dám tự xưng là gọi tới từ bảo hiểm G, mà toàn tự xưng là "trung tâm chăm sóc phúc lợi nhân viên" hoặc "công ty dịch vụ chăm sóc phúc lợi nhân viên của Nhật Bản". Lúc đó, mình nghĩ, không phải hoàn toàn là lừa đảo đâu, đó là một trick, hay một cách chơi chữ để "nghe có vẻ quan trọng" và được nối máy với người phụ trách, thay vì bị cúp điện thoại bởi cô tiếp tân.
Giờ thì mình thấu hiểu cảm giác của người nghe lúc đó rồi. Cảm thấy "mất thì giờ". Thực sự mất thì giờ quá trời quá đất. Nói quanh co lòng vòng một hồi, quy lại cũng chỉ là công ty bảo hiểm muốn mời đi dự tiệc để mua bảo hiểm. Thậm chí, mình còn thấy: bản thân người gọi biết là nếu xưng là Daiichi Life thì người nghe sẽ cúp máy, nhưng thay vì cố thuyết phục và nói ra lợi ích của việc mua bảo hiểm (điều mà mình hoàn toàn công nhận), thì họ lại xoay sang lừa đảo người nghe, nói quanh co là mình gọi đến từ nhà hàng này nọ. Mình không biết ai dạy cho các em telesale chiêu này, nhưng, sai rồi, chiêu này sai rồi... Chính bạn còn không tự hào và tin tưởng công ty bạn, thì làm sao mình tin cho được?
3/ Hãy chuẩn bị một tinh thần tốt khi gọi điện thoại.
Phải cười. Khách hàng thô lỗ thì mình xin lỗi đã làm phiền, khách hàng lịch sự thì mình cảm ơn, khách hàng đồng ý thì dĩ nhiên là chăm sóc tận răng, nhưng khách hàng từ chối thì mình cũng xin lỗi đã làm phiền và tươi cười chúc chị một ngày vui vẻ, và để khách hàng cúp máy trước. Không làm được như vậy, đừng gọi điện thoại.
Hôm trước có 1 con bé gọi điện cho mình giới thiệu dịch vụ website, giọng nói thì nhỏ, tín hiệu rè rè, nói kiểu buồn ngủ theo phong cách "tao không không gọi đâu nhưng tao phải gọi" (ơ, thế tao có muốn nghe đâu mà vẫn phải nghe đây này, đồ khó ưa!) mình vừa rất lịch sự bảo "chị cảm ơn, nhưng chị không có nhu cầu" thì cúp máy cái rụp vô trong mặt mình. Tại sao mình biết đó là cúp máy vô mặt mình mà không phải do tín hiệu? Là do trước đó mình nghe một tiếng thở dài chán nản. Tiếc là, mình không kịp nhớ tên công ty để bưng lên đây.
Khi bạn thô lỗ với khách hàng, bạn đang bán đứng công ty mình đang làm, bạn đang bôi tro trét trấu vô danh dự và uy tín của công ty. Làm như thế, bạn khốn nạn lắm. Nói thật, nếu việc lặp đi lặp lại cuộc gọi là sai lầm trong database, và việc có mùi lừa đảo là sai lầm trong script, thì việc này - lỗi hoàn toàn ở người gọi, là sai lầm trong attitude. Bán hàng, mà sai lầm trong attitude là điều không thể chấp nhận được.
4/ Biết mình đang gọi cho ai.
Làm ơn gọi cho đúng tên khách hàng! LÀM ƠN! PLEASE! ONEGAISHIMASU! S'IL VOUS PLAIT!
Mình đã rất nhiều lần kềm chế cảm giác muốn dập điện thoại ngay khi người gọi hoặc là vấp váp khi đọc tên công ty mình hoặc là đọc sai tên công ty mình. Chẳng hạn: "cho em hỏi có phải là công ty,... ờ, Little... ờ, Duck... không ạ?", hoặc tệ hơn, "cho em hỏi có phải là công ty Duck Little" không ạ? "
You oughtta be kidding me.
Bạn đang muốn bán sản phẩm cho mình nha, bạn đang muốn móc tiền của mình nha, và tiền của mình thành tiền lương cho bạn nha, và tiền của mình nuôi sống bạn nha, bạn có thể nào vui lòng nắm được cái tên của người sắp nuôi bạn không? Không à, vậy thì khỏi. Đó là sự tôn trọng tối thiểu bạn dành cho khách hàng mà, telesale.
Còn ví dụ như tên khách hàng khó gọi quá, thì hãy tra google xem gọi thế nào, không có luôn thì cứ gọi theo cách của bạn, rồi nếu gọi sai thì nhờ họ chỉnh lại và cảm ơn họ vì đã chỉnh lại cách đọc cho bạn. Vậy thôi, trong mọi trường hợp - sự chân thành quan trọng hơn kiến thức.
5/ Tóm lại.
Hãy học tập các bạn Prudential cho vay vốn (chỉ là lĩnh vực cho vay vốn thôi). Tần suất gọi theo mình quan sát là 1 lần/tháng (hoặc 2 lần/tháng). Giọng điệu luôn vui tươi, giới thiệu rõ ràng, và khi mình từ chối thì vẫn vui vẻ: vậy chị lưu số em nha, mai mốt chị có cần vay vốn thì liên hệ em nha, cảm ơn chị. Dù không bao giờ mình lưu số, nhưng mình thích kiểu kết nhẹ nhàng như vậy.
7/31/2016
31.7.2016
1. Cảm xúc hiện tại
"Các bạn like làm cái chóa gì vậy?"
Là như vầy, vì một số lý do - chủ yếu là do tháng 7 - mình ôm Harry Potter và mấy fanpage Harry Potter từ tiếng Anh đến tiếng Việt dạo gần đây hơi bị nhiều. Và "nhờ" vậy, vô số lần mình rất thèm chửi vô mặt những đứa comment trong status của mấy trang đó, đơn giản và lịch sự nhất là "why are you here?" và bất lịch sự nhất là, "fuck off, please".
Mình rất là xấu tính, dù lúc nào mình cũng già mồm tự ca ngợi bản thân là đứa bao dung khuyết điểm người khác, rằng tôn trọng và đề cao sự khác biệt, là thượng tôn sự bình đẳng bla bla bla, nhưng khi đụng tới vẩy ngược của mình - chí ít là những điều hiếm hoi mà mình coi là một phần cuộc đời mình, thì mình dựng ngược lên và giẫy nẩy và cư xử bitchy đến mức vô lý.
Cảm xúc này bị nén lại và bùng nổ ở một cái post của Hogwarts Việt Nam hôm nay, khi một admin đăng hình cuốn sách The Cursed Child thì một con bé khùng điên kia lơ ngơ hỏi "mới hả bạn", và bởi vì thực sự dù mình khước từ bất kỳ ấn phẩm hậu Harry Potter nào, mình vẫn phải công nhận với một desperate fandom như fandom HP, đây là một sự kiện không-thể-không-biết, kèm theo việc page đã nhắc đi nhắc lại chắc khoảng 1 vạn lần, mình thực sự muốn ném vô phần reply comment của nó là: fuck off, you're stupid Muggle. Nhưng mình không muốn tỏ ra quá rude - đó không phải phong cách của mình, nên mình đi vô facebook của nó và report, lý do là fake account...
Ừ, mình biết mình vô lý và nhảm nhí v~ nhưng kệ mình.
2. Dạo này mình coi The Face. Và mình bị thích chương trình, chính xác là mình thích tóc của giám khảo, trang phục của các thử thách, và drama kích thích của mấy giám khảo.
Cho tới hiện tại thì mình thích Hà Hồ, rất thích. Hồi xưa mình thích Hà Hồ vì kiểu sống hay ho của cô ấy, giống Taylor Swift hiện tại, "chuyện của tôi thì kệ mẹ tôi, mấy người nghĩ gì thì kệ mẹ mấy người". Kiểu người rất vững vàng, rất tự tin và năng lực của mình, và khó bị đạp đổ vì những điều gì đâu. Ngoài ra thì mình thấy được cố gắng trong nghề nghiệp, đặc biệt là khoản ca hát của cô ấy, biến điểm yếu thành điểm đặc biệt của mình, nhảy nhót hát hò đều có điểm nhấn riêng biệt, ca khúc thì catchy, dễ thành hit...
Còn hiện tại, thì càng thích vì những triết lý sống rất trưởng thành - so với 2 huấn luyện viên còn lại, cô ấy biết cần phải nói gì, làm gì, và cái gì không nên đem lên sóng truyền hình (hoặc cô ấy cooperate quá tốt với ê kip ediors của show này - nhưng nếu đây là sự thật thì đó cũng là một loại năng lực đáng nể). Tập mới đây, thì cuối chương trình, khi Phương Anh ngồi khóc và bảo, em trước giờ cứ nghĩ là chị Châu không tốt với em, nhưng khi nói chuyện sâu với chị ấy thì em phát hiện đó không phải là tính của chị ấy... Hà Hồ chốt hạ: bởi vậy đừng nói xấu người khác quá sớm.
Chưa kể những lời khuyên rất chí lý từ những tập trước, và Hà Hồ rõ ràng bênh vực team Lan Khuê rất nhiều lần, có hơi thiên vị Lan Khuê và thân thiết với Lan Khuê hơi rõ ràng - hoặc do Phạm Hương thích đánh lẻ... Và vô tình hữu ý thì team Lan Khuê được ủng hộ nhất hiện tại, vì Lan Khuê đang đứng vai trò kẻ-bị-bắt-nạt. Người xem bị cuốn vô vòng xoáy drama của Lan Khuê và Phạm Hương mà quên mất rằng dù trong 3 thử thách gần đây không thắng cái nào, nhưng team Hà Hồ cũng chẳng mất thành viên nào, ô hô hô hô hô, and who the winner is? Ô hô hô hô.
Và nhân dịp đang nói tới The Face thì mình muốn nói là, xấu là một cái tội đó. Thiệt sự đau cả lòng mề khi nói câu này, nhưng mà đám đông có xu hướng ưu tiên những người vừa-mắt họ. Bằng chứng cho việc này chính là chuyện tự dưng Diệp Linh Châu bị ném đá tơi bời sau tập mặc áo cưới. Mọi người hùa nhau ném cô ấy, bảo cô ấy không hợp với chương trình (lý do nhiều lắm và cao sang lắm, nhưng mà chủ yếu để bao biện cho chuyện cô ấy xấu - theo quan điểm thẩm mỹ phiến diện và ích kỷ của năm 2016 của đại bộ phận người Việt Nam include mình).
Mình rút tỉa một công thức chung cho việc lên reality show - và cả sống ngoài đời nữa, 2 việc này mình thấy tương tự nhau, và mình kết lại thành một lời khuyên miễn phí như sau dành cho ai đọc blog mình (include mình). Nhưng trước tiên mình muốn nói về 2 chữ "cá tính" - tính cách cá biệt, hoặc nó nên là "cá tính mạnh" hoặc nó nên là một danh từ chung để nói về tính cách cá biệt của một người so với tập thể, "cá tính" không nên có nghĩa là ăn mặc tomboy, nói chuyện xấc xược, hút thuốc, lên sàn nhảy, cắn thuốc, xăm mình hay chích ma túy... Một cô nàng mềm mỏng, nhẹ nhàng, tin tưởng con người và lúc nào cũng dịu dàng với mạng sống, giữa một rừng cả đám con gái hút thuốc chửi thề - cô nàng đó mới là cá tính. Khi bạn sống thật với những gì mình nghĩ, đó là cá tính, chứ không phải cứ vãi cái này giao hợp cái kia...
Quay lại vụ lời khuyên miễn phí về cách hành xử ở đời. Trước đây mình có nói rồi, giờ mình lặp lại thôi: hãy luôn là NẠN NHÂN - trừ phi bạn đảm bảo rằng bạn éo cần tình thương của người khác để mà sống. Và chi tiết hơn cách để thành nạn nhân như sau: lúc nào cũng chú ý biểu cảm khiêm nhường - từ giọng nói nhỏ nhẹ, biểu cảm không khoa trương mà thật dịu dàng - hãy xem Lan Khuê khi phát biểu, cô ấy làm thế nào bạn làm thế ấy, sau đó hãy xem Phạm Hương phát biểu - cô ấy làm thế nào thì bạn cố gắng KHÔNG làm như thế ấy. Khi nhận xét người khác, nhớ khiêm tốn và dùng từ nhẹ nhàng thôi, vì như Hà Hồ đã nói: bạn không biết bạn ngã lúc nào đâu (đại loại, đại loại thôi - lười check lại nguyên văn lắm). Ví dụ như, thay vì show ra mình xứng đáng ngồi ở ghế Giám Khảo, hãy học tập Huỳnh Lập: em rất may mắn được ngồi ở đây vì em biết có rất nhiều người giỏi hơn em đang đứng trên sân khấu đó (đại loại, đại loại thôi).
Tiếp tục, nước mắt là điều không thể thiếu khi tỏ ra dịu dàng và khiêm nhường. Đặc biệt là 1/ khi bạn là nữ - muốn khóc bao nhiêu tùy thích (nam thì nên giới hạn, nhưng đừng lo vì ngoài chuyện khóc còn khối việc chứng tỏ bạn nhạy cảm). 2/ khi bạn đang đẹp. Nhớ, khóc tốt đấy, nhưng khóc phải đẹp nhé, bạn khóc đẹp người ta sẽ chìa vai cho bạn, bạn khóc xấu (và dơ, nước mũi nước miếng bắn tứ tung) thì cùng lắm người ta đưa khăn giấy cho bạn và ngồi cách xa cả thước thôi...
Hết vụ The Face rồi. Xem mà rút tỉa được khối chuyện ấy chứ.
3. Vừa mới comment trên trang Khải Đơn comment này, và thấy tự ưng ý với bản thân quá nên quyết định post lại để sau này tự sướng:
"mình đã từng nghĩ giống y như cách bạn nói trong đoạn cuối, là bỏ vài đồng để giúp người thực sự cần sự giúp đỡ hơn là tiết kiệm vài đồng vì nghi ngờ là người ta đang lừa mình.
"Các bạn like làm cái chóa gì vậy?"
Là như vầy, vì một số lý do - chủ yếu là do tháng 7 - mình ôm Harry Potter và mấy fanpage Harry Potter từ tiếng Anh đến tiếng Việt dạo gần đây hơi bị nhiều. Và "nhờ" vậy, vô số lần mình rất thèm chửi vô mặt những đứa comment trong status của mấy trang đó, đơn giản và lịch sự nhất là "why are you here?" và bất lịch sự nhất là, "fuck off, please".
Mình rất là xấu tính, dù lúc nào mình cũng già mồm tự ca ngợi bản thân là đứa bao dung khuyết điểm người khác, rằng tôn trọng và đề cao sự khác biệt, là thượng tôn sự bình đẳng bla bla bla, nhưng khi đụng tới vẩy ngược của mình - chí ít là những điều hiếm hoi mà mình coi là một phần cuộc đời mình, thì mình dựng ngược lên và giẫy nẩy và cư xử bitchy đến mức vô lý.
Cảm xúc này bị nén lại và bùng nổ ở một cái post của Hogwarts Việt Nam hôm nay, khi một admin đăng hình cuốn sách The Cursed Child thì một con bé khùng điên kia lơ ngơ hỏi "mới hả bạn", và bởi vì thực sự dù mình khước từ bất kỳ ấn phẩm hậu Harry Potter nào, mình vẫn phải công nhận với một desperate fandom như fandom HP, đây là một sự kiện không-thể-không-biết, kèm theo việc page đã nhắc đi nhắc lại chắc khoảng 1 vạn lần, mình thực sự muốn ném vô phần reply comment của nó là: fuck off, you're stupid Muggle. Nhưng mình không muốn tỏ ra quá rude - đó không phải phong cách của mình, nên mình đi vô facebook của nó và report, lý do là fake account...
Ừ, mình biết mình vô lý và nhảm nhí v~ nhưng kệ mình.
2. Dạo này mình coi The Face. Và mình bị thích chương trình, chính xác là mình thích tóc của giám khảo, trang phục của các thử thách, và drama kích thích của mấy giám khảo.
Cho tới hiện tại thì mình thích Hà Hồ, rất thích. Hồi xưa mình thích Hà Hồ vì kiểu sống hay ho của cô ấy, giống Taylor Swift hiện tại, "chuyện của tôi thì kệ mẹ tôi, mấy người nghĩ gì thì kệ mẹ mấy người". Kiểu người rất vững vàng, rất tự tin và năng lực của mình, và khó bị đạp đổ vì những điều gì đâu. Ngoài ra thì mình thấy được cố gắng trong nghề nghiệp, đặc biệt là khoản ca hát của cô ấy, biến điểm yếu thành điểm đặc biệt của mình, nhảy nhót hát hò đều có điểm nhấn riêng biệt, ca khúc thì catchy, dễ thành hit...
Còn hiện tại, thì càng thích vì những triết lý sống rất trưởng thành - so với 2 huấn luyện viên còn lại, cô ấy biết cần phải nói gì, làm gì, và cái gì không nên đem lên sóng truyền hình (hoặc cô ấy cooperate quá tốt với ê kip ediors của show này - nhưng nếu đây là sự thật thì đó cũng là một loại năng lực đáng nể). Tập mới đây, thì cuối chương trình, khi Phương Anh ngồi khóc và bảo, em trước giờ cứ nghĩ là chị Châu không tốt với em, nhưng khi nói chuyện sâu với chị ấy thì em phát hiện đó không phải là tính của chị ấy... Hà Hồ chốt hạ: bởi vậy đừng nói xấu người khác quá sớm.
Chưa kể những lời khuyên rất chí lý từ những tập trước, và Hà Hồ rõ ràng bênh vực team Lan Khuê rất nhiều lần, có hơi thiên vị Lan Khuê và thân thiết với Lan Khuê hơi rõ ràng - hoặc do Phạm Hương thích đánh lẻ... Và vô tình hữu ý thì team Lan Khuê được ủng hộ nhất hiện tại, vì Lan Khuê đang đứng vai trò kẻ-bị-bắt-nạt. Người xem bị cuốn vô vòng xoáy drama của Lan Khuê và Phạm Hương mà quên mất rằng dù trong 3 thử thách gần đây không thắng cái nào, nhưng team Hà Hồ cũng chẳng mất thành viên nào, ô hô hô hô hô, and who the winner is? Ô hô hô hô.
Và nhân dịp đang nói tới The Face thì mình muốn nói là, xấu là một cái tội đó. Thiệt sự đau cả lòng mề khi nói câu này, nhưng mà đám đông có xu hướng ưu tiên những người vừa-mắt họ. Bằng chứng cho việc này chính là chuyện tự dưng Diệp Linh Châu bị ném đá tơi bời sau tập mặc áo cưới. Mọi người hùa nhau ném cô ấy, bảo cô ấy không hợp với chương trình (lý do nhiều lắm và cao sang lắm, nhưng mà chủ yếu để bao biện cho chuyện cô ấy xấu - theo quan điểm thẩm mỹ phiến diện và ích kỷ của năm 2016 của đại bộ phận người Việt Nam include mình).
Mình rút tỉa một công thức chung cho việc lên reality show - và cả sống ngoài đời nữa, 2 việc này mình thấy tương tự nhau, và mình kết lại thành một lời khuyên miễn phí như sau dành cho ai đọc blog mình (include mình). Nhưng trước tiên mình muốn nói về 2 chữ "cá tính" - tính cách cá biệt, hoặc nó nên là "cá tính mạnh" hoặc nó nên là một danh từ chung để nói về tính cách cá biệt của một người so với tập thể, "cá tính" không nên có nghĩa là ăn mặc tomboy, nói chuyện xấc xược, hút thuốc, lên sàn nhảy, cắn thuốc, xăm mình hay chích ma túy... Một cô nàng mềm mỏng, nhẹ nhàng, tin tưởng con người và lúc nào cũng dịu dàng với mạng sống, giữa một rừng cả đám con gái hút thuốc chửi thề - cô nàng đó mới là cá tính. Khi bạn sống thật với những gì mình nghĩ, đó là cá tính, chứ không phải cứ vãi cái này giao hợp cái kia...
Quay lại vụ lời khuyên miễn phí về cách hành xử ở đời. Trước đây mình có nói rồi, giờ mình lặp lại thôi: hãy luôn là NẠN NHÂN - trừ phi bạn đảm bảo rằng bạn éo cần tình thương của người khác để mà sống. Và chi tiết hơn cách để thành nạn nhân như sau: lúc nào cũng chú ý biểu cảm khiêm nhường - từ giọng nói nhỏ nhẹ, biểu cảm không khoa trương mà thật dịu dàng - hãy xem Lan Khuê khi phát biểu, cô ấy làm thế nào bạn làm thế ấy, sau đó hãy xem Phạm Hương phát biểu - cô ấy làm thế nào thì bạn cố gắng KHÔNG làm như thế ấy. Khi nhận xét người khác, nhớ khiêm tốn và dùng từ nhẹ nhàng thôi, vì như Hà Hồ đã nói: bạn không biết bạn ngã lúc nào đâu (đại loại, đại loại thôi - lười check lại nguyên văn lắm). Ví dụ như, thay vì show ra mình xứng đáng ngồi ở ghế Giám Khảo, hãy học tập Huỳnh Lập: em rất may mắn được ngồi ở đây vì em biết có rất nhiều người giỏi hơn em đang đứng trên sân khấu đó (đại loại, đại loại thôi).
Tiếp tục, nước mắt là điều không thể thiếu khi tỏ ra dịu dàng và khiêm nhường. Đặc biệt là 1/ khi bạn là nữ - muốn khóc bao nhiêu tùy thích (nam thì nên giới hạn, nhưng đừng lo vì ngoài chuyện khóc còn khối việc chứng tỏ bạn nhạy cảm). 2/ khi bạn đang đẹp. Nhớ, khóc tốt đấy, nhưng khóc phải đẹp nhé, bạn khóc đẹp người ta sẽ chìa vai cho bạn, bạn khóc xấu (và dơ, nước mũi nước miếng bắn tứ tung) thì cùng lắm người ta đưa khăn giấy cho bạn và ngồi cách xa cả thước thôi...
Hết vụ The Face rồi. Xem mà rút tỉa được khối chuyện ấy chứ.
3. Vừa mới comment trên trang Khải Đơn comment này, và thấy tự ưng ý với bản thân quá nên quyết định post lại để sau này tự sướng:
"mình đã từng nghĩ giống y như cách bạn nói trong đoạn cuối, là bỏ vài đồng để giúp người thực sự cần sự giúp đỡ hơn là tiết kiệm vài đồng vì nghi ngờ là người ta đang lừa mình.
nhưng sau đó thì mình không thể tiếp tục nghĩ như vậy nữa, thay vào đó mình nghĩ: mình phải có trách nhiệm với đồng tiền mình bỏ ra, nếu những đồng tiền mình bỏ ra đó đang góp phần vô một hệ thống chăn dắt ăn xin, hay cổ vũ ngầm cho những kẻ lười lao động, thì mình nên ngưng đi, hậu quả không chỉ là bản thân mình bị lừa, mà còn đang góp phần vào sự trì trệ của xã hội, và sự thoái chí của những người làm ăn chân chính như cô bán quán cà phê trong bài - nếu quỳ một đêm mà lời như vầy thì cô ấy cũng đi quỳ, bán làm gì nữa?
ngoài ra, thay vì thông cảm với việc họ "vứt bỏ sĩ diện" để ăn mày, mình cố xây dựng lại "sĩ diện" cho họ, mình nghĩ, câu nói của bà cụ trong bài là một cách để xây dựng lại "sĩ diện" cho họ đó, tàn nhẫn, nhưng là sự tàn nhẫn cần thiết, nếu so sánh với hình ảnh những người dân nhập cư mỗi ngày mướn chỗ ngủ 10 nghìn đồng, để đẩy xe bắp đi bán từ sáng đến khuya kiếm tiền, so với những người bán vé số đi mấy chục cây số mỗi ngày, hay so với người mua ve chai chở cồng kềnh ngoài đường. Mình tin là bà cụ trong bài sẽ bao giờ nói với họ rằng: "người nước ngoài ngó kỳ" đâu, dù kỳ thiệt :))"
6/23/2016
20.6 - chuyện ăn mặc
Hôm qua mình đọc trên facebook có bức ảnh một người đàn ông và một cô bé con đi trong mall (shopping mall sàn nhà sáng choang, các cửa hiệu lắp kính chăm chút từng chút một, chứ không phải siêu thị, không phải hàng tạp hóa, không phải convenient store). Người đàn ông mặc một áo sơ mi cũ, quần lửng cũ, và đi chân trần. Cô bé thì mặc bộ quần áo ở nhà, trông cũ và bẩn, đi dép xẹp. Theo người post câu chuyện, thì có một người mẹ trông thấy cảnh này, vội kéo con mình tránh khỏi họ.
Và, như "mong đợi", mọi người comment phía dưới ném đá kịch liệt bà mẹ đó, có người còn chửi rằng "bộ người ta nghèo người ta ăn hết của ông nội nhà mày hay sao mà tránh xa" - top comment được nhiều likes nhất và thậm chí còn được khen là câu nói hay nhất trong ngày...
Mình nghĩ.
Trong cuộc sống, có những quy tắc hành xử (etiquette) mà chúng ta - nếu may mắn thì được giảng dạy, còn không thì "mặc nhiên phải biết". Ví dụ, đến chùa/nhà thờ thì phải mặc áo quần kín đáo: quần dài, áo có tay. Đến trường học thì mặc đồng phục của trường, hoặc áo trắng quần xanh, mang giầy có quai hậu. Có một số nhà hàng, nếu bạn không mặc vest, đi giầy, thì họ sẽ không cho bạn vào bất chấp trong túi bạn có bao nhiêu tiền.
Bố mình hay nói, đến những cao ốc, nơi mà sàn nhà sạch như ly như lau, đèn đuối sáng choang, cửa kính đóng mở, máy lạnh phà phà, thì phải mang giầy, dù chỉ là một đôi sandal bình thường mấy chục nghìn, thì vẫn hơn đôi dép converse mấy trăm nghìn. Bởi vì, khi mang giầy, cách bạn đi sẽ khác: dứt khoát hơn, không kéo lê, không lẹp xẹp, tạo ra ít âm thanh hơn, mang theo ít bụi bẩn hơn. Đó là lịch sự.
Tại sao đến chùa chiềng/nhà thờ thì phải ăn mặc kín đáo? Vì những nơi đó nên là chốn bạn bỏ đi cái tôi khác biệt của mình, bỏ đi sự hào nhoáng se sua đua đòi bên ngoài, tập trung vào tâm linh của mình. Còn nếu đi chùa/nhà thờ mà vẫn cứ thích khoe khoang se sua, thì đi làm gì?
Còn ở trường học, mặc đồng phục không phải là một sự mài mòn cá tính, đơn giản là đồng phục giúp cân bằng vị thế của học sinh - ít nhất là ở khoản "nhìn". Không cần biết đứa bé là con của tỷ phú, hay con của người lao động thu nhập vài triệu/tháng, chúng nó trông giống nhau ở môi trường học tập này, đứa giàu không tự đắc, đứa nghèo không tự ti. Trường học - nên là nơi như thế.
Ở những nhà hàng mà nếu không mặc vest không được vào, bạn hãy hiểu là họ xây dựng hình ảnh không chỉ bằng bộ bàn ghế đắt tiền, không gian ánh sáng, mùi vị món ăn, mà còn bằng những người thực khách. Họ cam kết với khách hàng, nhà hàng của họ là nơi mà khách sẽ được bao xung quanh bởi những người ăn mặc chỉn chu, thơm tho sạch sẽ (và đẹp đẽ). Nếu bạn cảm nhận được niềm vui từ việc đó, bạn tuân theo việc đó, còn nếu cười vào điều đó, bạn đừng đến.
Quay lại với hình ảnh người đàn ông và cô bé con trong shopping mall.
Đầu tiên, là vui lòng đừng lấy cái nghèo ra để lý giải và thông cảm cho mọi thứ, chẳng ai yêu cầu họ khoát lên người bộ áo hàng hiệu đắt tiền mới được vào, nhưng ít nhất cũng phải có quần áo có giầy dép, mình tuyệt đối không tin người ta không mua nổi một đôi giầy trong khi giá chỉ vài chục nghìn, thậm chí khi không có vài chục nghìn, hơn nữa, hoạt động quyên góp đồ cũ hiện tại là cực kỳ nhiều. Nếu họ muốn mang giầy dép, mặc áo quần chỉn chu - có cả trăm cả nghìn cách để họ làm điều đó, không phải vì họ nghèo mà họ không thể. Đừng - một lần nữa nhắc lại - lấy cái nghèo ra để biện giải.
Thứ hai, người ta xây một shopping mall sạch sẽ đẹp đẽ, các nhân viên lao công mỗi giờ đều lau chùi cả sảnh sáng bóng, các nhân viên bán hàng giữ hàng sạch sẽ, hệ thống máy lạnh mát rượi, ánh sáng rực rỡ. Hình ảnh của người đàn ông và cô bé đó là một điểm lỗi trong không gian đó. Trông kì dị, trông giống như họ đang ở nơi mà họ không thuộc về. (Làm ơn đọc kỹ: mình không nói rằng người nghèo thì không được vô shopping mall, mình nói là "những người ăn mặc như họ thì không thuộc về shopping mall"). Nếu mình là nhân viên bán hàng hiệu, mình sẽ thẳng thắn mời họ ra khỏi quầy hàng của mình. Vì chắc chắn một điều, họ không cảm nhận được hàng hiệu.
Thứ ba, người mẹ kéo con mình tránh xa khỏi người đàn ông và cô bé đó, mình không ủng hộ hành động của bà ấy, nhưng mình cũng không phản đối. Bà ấy có quyền kéo con mình ra khỏi những điểm mà bà ấy cho là bất thường - cho là kì dị, dĩ nhiên, "cái áo không làm nên thầy tu", nhưng có nếu thầy tu không mặc áo tu hành, thì bạn có tin đó là thầy tu?
Ăn mặc không chỉ chứng minh bạn giàu nghèo, chức năng chính - là chứng minh rằng bạn tôn trọng người nhìn thấy bạn.
6/20/2016
Cassiopeia
Tuôi thề là có một trăm một nghìn lân tuôi đắn đo xem có nên gỡ xuống cái loạt bài khủng khiếp này không đấy. Ối giời. Mình đã viết cái mie gì thế này.
Nhưng...
Rốt cuộc thì không gỡ được. Để đó, nhớ rằng bản thân mình đã từng có những tháng ngày bấn loạn như thế, vui vẻ như thế, vô lý như thế. Một là để thông cảm với đám nhỏ - để trưởng thành mà không quên tuổi thơ mình như thế nào. Hai là, "nếu tuổi trẻ không làm gì điên loạn thì đến lúc già làm sao có cái gì để nhớ về."
Còn vụ việc dạo gần đây thì.
Tuôi nói thật là tuôi chẳng có cảm giác mie gì, tuôi còn không thèm đi bao biện tranh luận nữa, tuôi cứ bình bình tĩnh tĩnh chờ xem phán quyết cuối cùng. Bởi đã thông suốt từ lâu, rằng, yêu một người không phải là người đó trở thành thần thánh, người đó không bao giờ sai. Mà là, khi người đó có sai, thì vẫn cứ yêu người đó. Đó gọi là, tình yêu hết thuốc chữa. Thông suốt điều này thấy mọi chuyện nhẹ nhõm vô cùng.
Một trăm năm nữa thì tuôi vẫn là Cassiopeia thôi.
Subscribe to:
Posts (Atom)