Khải Hoàn Môn

Trùng hợp làm sao khi Khải Hoàn Môn bị đập, mình coi được clip phục dựng của Hoàng Thành ở Huế. Mình hay đem việc nước ta bị đập ra dựng lại quá nhiều nên nên không có nổi một Tử Cấm Thành để mà dựng phim cho đẹp đẽ hoành tráng.

Nghệ thuật vị nghệ thuật. Nghệ thuật tồn tại bởi vì chính nó, không vì bất cứ một lý do nào cả, kể cả nhân sinh. Nghệ thuật vị nhân sinh chẳng qua là vì sự ngạo mạn của chính con người cho rằng bản thân mình là cái rốn của vũ trụ mà thôi. Nghệ thuật vị chính trị là thứ duy nhất tệ hơn vị nhân sinh đó.

Nghệ thuật, luôn luôn và mãi mãi, vị nghệ thuật.

Một bức tranh xấu thì là xấu, không phải vì họa sĩ có đạo đức tốt và ca ngợi con người nên nó đẹp. Một bộ phim hay thì là hay, không phải vì nó ca tụng chính quyền hay thể chế nên nó phải dở.

Và một công trình kiến trúc, dù có được tạo ra vì mục đích gì, thì nó cũng là một tác phẩm nghệ thuật nếu nó đủ nghệ thuật và là một đống rác nếu nó... rác rưởi.

Cách con người đối xử với nghệ thuật, bằng một phương thức kì diệu nào đó, thể hiện rõ ràng phẩm chất và đẳng cấp và - nói trắng ra - mức độ tiến hóa trong nhận thức của họ.

Mình, chỉ là, thất vọng thôi.

Có một chữ, mà khi mình thực sự suy nghĩ về nó, thì phát hiện ra rằng nó rất hay: chữ "vô giá". Không có giá. Vượt ra khỏi phạm vi định giá của con người. Không có đồng tiền nào mua nó được, mà cũng không cần tiền để mua nó. Nó "vô-giá".

Mình thấy ngoài việc xé nát một bức tranh, thì việc treo cho nó cái giá vài triệu đô la, cũng làm tan nát tác phẩm.

Người hiểu một tác phẩm nghệ thuật và cảm nó, cũng giống như việc bạn thích một cuốn sách vậy - định giá cho một tác phẩm nghệ thuật giống như là mua cuốn sách bởi thấy cái bìa của nó thiết kế đẹp quá chắc là trưng kệ đẹp lắm đây. Giá trị thực sự của mỗi một cuốn sách chính là cái giá trị vô hình của nội dung, một cuốn sách hay - nó tuyệt nhiên không hay ở hình thức in ấn hay cái bìa cứng bọc da - nó hay bởi vì nó tác động đến cảm xúc của bạn, thử nghĩ xem, những con chữ đen đen cứng nhắc ấy, khi chuyển vào não bạn, lại tạo ra từng cơn sóng "chất dẫn truyền thần kinh" làm bạn cười, làm bạn khóc, làm bạn ngạc nhiên, làm bạn run rẩy. Đấy mới là nghệ thuật, đấy mới là giá trị, đấy mới là đẹp.

Mình không nghĩ tác giả sở hữu tác phẩm.

Hồi xưa, khi mình học làm văn phát biểu cảm nghĩ, có một suy nghĩ cứ ám ảnh mình, rằng "liệu những cảm nhận của mình có trúng ý tác giả hay không", thí dụ như khi viết dòng thơ "ao thu lạnh lẽo nước trong veo" cái mà cụ Nguyễn nghĩ tới không phải là màu xanh, mà là màu xám xịt, thì sao. Làm sao chúng ta có thể kéo cụ lại mà hỏi cụ đã nghĩ gì?

Sau thì mình tự trả lời, chính bằng cách đó, tác giả không sở hữu tác phẩm. Nghệ thuật không thể được sở hữu. Da Vinci không sở hữu Mona Lisa, Gustave Courbet không sở hữu Wounded Man, dù hai ông họa sĩ ấy tự vẽ mình (hoặc không), cũng như Rowling không sở hữu Harry Potter, chắc chắn là không. Đặc biệt là Rowling của hiện tại.

Nghệ thuật, không thể được sở hữu. Giá trị thực sự của nghệ thuật, không thể được sở hữu bởi một người, nhưng bất kỳ ai cũng có thể sở hữu nó.

Tôi có quyền ngồi khóc cùng nhân vật tôi yêu thích, tôi có quyền nổi da gà vì một bài hát, hay gào thét rống giận vì một bức tranh. Đấy là lúc tôi sở hữu nghệ thuật.

Mình coi Insterstellar chắc tầm 10 lần. Lần đầu coi, mình hơi bực vì cảm thấy những phút tình cảm chen vào giữa một bộ phim khoa học thật là lạc lõng. Nhưng càng về sau, mình lại càng cảm. Lúc tiến sỹ Brand lý giải việc cô ấy muốn đến hành tinh Edmund thay vì Mann, cô ấy bảo rằng, ừ - tôi yêu Edmund, nhưng đấy không phải là một trong những điều kỳ diệu của chúng ta hay sao, hãy nghĩ về nó, tình yêu là thứ duy nhất có thể vượt qua không gian và thời gian, không cần biết Edmund đang ở cách cô mấy vạn năm ánh sáng, cô vẫn yêu anh ấy. Nếu bạn thực sự nghĩ về điều đó, thì bạn sẽ phát hiện ra, nghệ thuật cũng y chang như vậy. Bạn cảm thấy một bài hát là hay, ngay cả khi bạn không hiểu lời, ngay cả khi nó được sáng tác từ kẻ bạn ghét cay ghét đắng hay được trình bày bởi đối thủ không đội trời chung của bạn. Đó là điểm diệu kỳ của nghệ thuật.

Và cái gọi là giá trị nội tại của một con người, cũng như vậy. Chỉ có thể được cảm nhận, không thể được định giá, không thể bị sở hữu.

Quay lại vụ án Khải Hoàn Môn.

Có người đổ tại dân nhập cư. Có người đổ tại sự lười biếng. Có người - mình tán đồng nhất - đổ tại sự nuông chiều của chính phủ (mình nghĩ là thực chất vẫn là lười biếng thôi). Những điều đó kéo trình độ dân trí xuống, khiến cho họ, đem điều mà họ nghĩ là bất hạnh của cuộc đời họ, để phá hoại, cướp bóc và thối rữa. Khải Hoàn Môn ở đó - chẳng làm gì họ, chẳng tước của họ đồng bạc nào, vậy mà họ vẫn đập phá nó. Đấy không còn đơn thuần là sự tức giận, đó là sự mất lý trí, mất kiểm soát, sự dốt nát. Đập Khải Hoàn Môn để làm gì? Giống như giận bà vợ rồi đi đá con chó, không, phải nói là giống như ghét hàng xóm xong về nhà đập bể nồi cơm điện. Trong khi dù hàng xóm bạn có đáng ghét như thế nào, thì cái nồi cơm điện vẫn làm nhiệm vụ của nó, nấu cơm cho bạn hàng ngày.

Vậy thì hỏi chứ, có ngu không.

Ngu quá đi mất.

Người Pháp, tự bao giờ, lại ngu đến như vậy chứ.

"Con gà có trước hay cái trứng có trước?"

1. Có một câu nói trong Nhà Giả Kim làm mình nhớ hoài nhớ mãi, "When you want something - All the universe conspires in helping you to achieve it." Khi bạn muốn một cái gì đó, toàn vũ trụ sẽ hợp sức giúp bạn có được nó.
Nếu bạn thực sự nghĩ về điều đó, bạn sẽ thấy đây đúng là nguyên lý vận động rõ ràng nhất của Facebook.
Không chỉ lần một, lần hai mình đọc được các dẫn chứng đáng lo về việc có phải hay không Facebook nghe trộm điện thoại hoặc theo dõi tin nhắn, để mà chọn lọc những tin quảng cáo trên news feed của người dùng.
Nếu quan sát kỹ, thì thấy vấn đề không chỉ dừng lại ở quảng cáo đâu. Facebook hiểu bạn hơn chính bạn nữa.
Con người ta đôi khi đóng kịch lâu quá, lại tưởng bản thân là nhân vật trong vở kịch đó thật. Mình nhớ trong Suối Nguồn, nhân vật Gail Wynand khi điều hành tờ Ngọn Cờ, đã nói (đại khái) như sau: các vị đưa cho độc giả những thứ mà họ muốn người xung quanh cho nghĩ là họ thích, còn tôi đưa họ thứ mà họ thực sự thích. Hồi rất lâu, mình đọc trên một tờ báo tuổi teen có một câu chuyện về một anh chàng nọ, lúc nào cũng bảo rằng bản thân thích nghe nhạc rock, chứ nhạc pop là thứ cùi bắp chỉ có bọn nông cạn và mơ mộng mới nghe, trong ipod của anh chàng chỉ toàn là nhạc rock, trong playlist của anh chàng cũng toàn nhạc rock. Nhưng - cũng như bất kỳ một con người mạnh miệng nào - buổi tối về nhà anh chàng len lén nghe những bài pop catchy không cưỡng được, lén lút một cách đáng thương.
Đa số mọi người (thuộc tầng lớp tinh-hoa-thượng-đẳng hoặc cho rằng mình thuộc tầng lớp tinh-hoa-thượng-đẳng), đều muốn xây dựng hình ảnh của bản thân là thường đọc cafebiz hơn kenh14, hay nói tiếng Anh vèo vèo về các chủ đề đao to búa lớn như cách mạng 4.0 hơn là hóng chuyện ca sĩ nào lên sân khấu bị vấp té tụt váy và vợ chồng diễn viên nào mới đánh nhau xong lại dắt nhau đi ăn bún bò. Nhưng mà - chúng ta thực sự là thích lướt kenh14 hơn và hóng chuyện nhà hàng xóm hơn là để đầu óc phải vận động và deal với các vấn đề đao to búa lớn kia - đó là bản chất sâu thẳm trong tim mà ai cũng muốn giấu.
Nhưng nói cho cùng, thì bạn không giấu được bản thân mình, và không giấu được facebook. Khi bạn lên setting của facebook, chọn chế độ private và tin rằng ồ không ai biết đâu. Nó cũng giống như bạn bạn vào nhà nghỉ đầy camera, đăng ký rằng không muốn publish những chuyện camera ghi được lên youtube, và tin rằng thế là chẳng ai biết bạn vô nhà nghỉ để ngủ. Ông chủ nhà nghỉ đang thưởng thức cái dáng ngủ của bạn từ hệ thống camera của ông ta, cũng hệt như facebook thưởng thức cái cách bạn ngấu nghiến những mẩu tin vụn vặt tưởng chừng chẳng-có-nghĩa-gì trên feed. Private sao? Nằm mơ.

2. Quay lại vấn đề. Chính vì như thế, nên những tin trên feed của mình, bằng cách này hay cách kia, liên hệ với nhau giống y cái cách con bướm bị dính ở đầu đầu này của mạng nhện liên kết với con sâu dính ở đầu kia vậy. (người ta đặt trên thật chính xác - web).
Cách đây mấy ngày, mình đọc tin "nếu bạn độc thân - đừng lo vì đấy là xu hướng thời đại." Và hôm qua thì mình đọc "phải chăng chúng ta được (bị) chứng kiến một xã hội bất bình đẳng nhất từ trước đến nay" và "lịch sử các cuộc cách mạng công nghiệp".
Và mình cảm thấy, con người vẫn đang tiến hóa để phù hợp với môi trường sống.
Nếu bạn thực sự nghĩ về điều đó. Ngày xưa bố mẹ ông bà mình ham cưới, ham đẻ, ngoài việc không có bao cao su ra, mình nghĩ là còn do không có quá nhiều thú vui để mà tự mình tao nhã. Kiểu như, đến khi hơn chơi lò cò với bạn bè được do lớn tướng rồi thì đành phải tìm chồng để chơi trò khác. Chơi với chồng chán quá rồi thì phải tìm đứa con để có niềm vui khác mà làm. Thời của ông bà bố mẹ, những trò vui phân định rõ ràng theo độ tuổi, giới tính, và túi tiền.
Nhưng thời đại của mình, của chúng mình, thì không còn cái giới hạn đó nữa. Facebook rẻ tiền và hấp dẫn, một đứa cháu 8 tuổi có thể kết "bạn" với bố mẹ 30 tuổi hay ông bà 50 tuổi của nó, và mỗi người tự vui với facebook của mình - niềm vui như nhau. Thế giới internet cung cấp cho con bé 3 tuổi video bé Xuân Mai, cung cấp cho vị tiến sĩ 40 tuổi cuốn ebook về khoa học chuyên sâu, cung cấp cho thanh niên đang có nồng độ hormones dâng cao một cái vid giải tỏa, ... cùng giá tiền như nhau, cùng cách thức như nhau. Bạn không cần bằng cấp để tiếp cận kiến thức tinh hoa và chẳng cần ăn mặc lôi thôi đeo khẩu trang che mặt để tiếp cận AV. Mọi thứ được san bằng hết.
Và vận chuyển giá rẻ. Ngày xưa bố mẹ mình bằng tuổi mình, đi nước ngoài du lịch là chuyện không tưởng - chỉ dành cho cấp bậc tỉ phú lãnh đạo. Giờ thì nhân viên văn phòng lương bèo bèo, muốn thì để dành chút đỉnh là có thể tung bay. Chú xe ôm đầu xóm đầu tháng đi Cambodia đánh bài, cuối tháng đi Mũi Né vi vu với bạn gái - chuyện bình thường. Thượng lưu đi Maldives, thì trung lưu cũng đi được Bali và hạ lưu nếu muốn cũng ra Vũng Tàu chơi được.
Tất cả những tiến bộ đó, những phát triển đó, dẫn con người ta đến việc không nhất thiết phải đi theo khuôn khổ sống của người xưa. Không nhất thiết phải cưới, không nhất thiết phải sinh đẻ.

Và nói theo cách khác, thì những tiến bộ đó, cũng làm cho người ta khó khăn hơn trong việc đi theo khuôn khổ sống của người xưa. Khi có thể order một con gà quay về trong 30p, thì người ta cần một niềm đam mê khổng lồ với bếp núc để bỏ công sức tự đi quay gà...

3. Nhưng đấy không phải là tác động một chiều.
Vì chính việc người ta không muốn sinh con đẻ cái, duy trì nòi giống, đã dẫn đến việc lao động bị già hóa - không có khả năng đáp ứng nhu cầu của sản xuất. Và chính điều này, quay ngược lại thúc đẩy công nghệ phát triển.
Song song với mối lo ngại rằng công nghệ phát triển sẽ làm cho người ta khó kiếm việc làm hơn, là mối lo ngại tầng lớp lao động già hóa, không đáp ứng nổi nhu cầu sản xuất. Và, ô hay, 2 mối lo ngại này, triệt tiêu nhau.

4. Mẹ bảo, không có con thì về già ai chăm cho.
Mình nghĩ, bỏ qua cái vấn đề rằng mình phản đối việc sinh con như một hình thức bảo hiểm tuổi già, thì mình vẫn không cho rằng đây là một mối quan tâm cần phải đặt nặng.
4 năm trước mình chưa từng nghĩ tới việc rồi sẽ có một ngày, mình chọt chọt 3 cái trên điện thoại và trà sữa sẽ dâng tới tận miệng mình, mà còn được giảm 40% - rẻ hơn so với việc phải xách xe chạy ra đường xếp hàng mua.
4 năm trước mình chưa từng nghĩ tới việc ngồi nhà chọt chọt mấy phát, đường sữa muối nước trái cây rau củ quả trà lon trà chai được đưa đến tận nhà mà không phải xách đít ra siêu thị chở lỉnh kỉnh về.

Nhưng giờ thì có.
Vậy mẹ không tưởng tưởng ra 50 năm sau mình không con cái thì sống kiểu gì, nhưng mình thì thấy rồi.
Miễn có tiền, mình sẽ tung tăng đến một ngôi làng yên bình đẹp đẽ không khí trong sạch, cùng những bạn già đồng tuổi câu cá thả diều nuôi gà chơi chim...
Thành ra vấn đề của mình bây giờ là kiếm tiền.
Hên làm sao, kiếm tiền dễ hơn kiếm con.

08.10.2018

1. Mỗi lần nghe cô Yuu kể về thời bên J của cổ thì mình lại kiểu, "đây là cô Yuu à?"

Trong suy nghĩ của mình thì Yuu kiểu giống như một... công chúa? Mỏng manh, yếu ớt, điệu đàng, dặt dẹo. Haha. Ý là, không thể tưởng nổi một cô gái mê costumes lolita lại phải lao ra đường giữa đêm ở xứ người giữa cái rét lạnh mà quần quật 8 tiếng trong xưởng bánh bao. Cảm giác rất là lạ. Giống như một nhân vật trong sitcom nhìn thấy đứa bạn của mình bỗng dưng hóa nữ thần sau khi trang điểm và phải tròn mắt "who is she?"

Âu là, vẫn câu nói đó, người ta mạnh mẽ hơn bản thân tưởng rất nhiều.

2. Và mình lại cười vào mấy cái phân loại tính cách. Mình cười xong thì thấy, ôi thôi cũng đáng thông cảm. Thực ra cái người ta cần không phải là tìm hiểu bản thân (nói thiệt luôn là những người cần phải tìm hiểu bản thân chẳng qua là đang trốn tránh việc tự nhìn lại bản thân mình thôi - chứ "bạn" sống với "bạn" 24/7, là người duy nhất nghe được inner-voice, và hiểu tường tận những tác động xã hội ám vào cuộc đời bạn, thì tại sao "bạn" lại cần người ta nói cho "bạn" là "bạn" là loại người gì?), mà là một cái tag. Kiểu như thay vì quần áo có tag "gucci" hay "channel" hay "dior" thì người có tag "introvert" và "virgo" và "INTP"... Người ta thích gắn cho mình một cái tag, và họ thích sự tồn tại song song 2 cảm giác: vừa thuộc-về một group và "tôi đặc biệt", 2 việc này không quá mâu thuẫn, thậm chí có thể gộp chung lại đơn giản là "tôi thuộc-về một group đặc-biệt".

Nhưng mà, việc gắn tag không bao giờ là "tôi-đặc-biệt" cả. Nếu bạn thật sự suy nghĩ về điều đó. Thí dụ như cung Hoàng Đạo đi, có 12 cung và chia ra đều đặn số lượng người cho từng cung thì trên thế giới này có đại khái là hơn nửa tỷ người mỗi cung. Và có vô số điều xảy ra cho nửa tỷ người đó, có người làm khoa học, có người làm nghệ thuật, và cũng có người đi trộm chó.

Bảng phân phối dân số theo số tháng sinh ở Châu Âu
Và quả thật, không có quá nhiều khác biệt để mà tự hào đâu. 

Khi một người cứ huyên thiên về sự đặc biệt của người đó thông qua những cái tag thay vì tính cách hoặc hành động thực sự, thì vấn đề ở đây, chính là lý do đứng đằng sau sự huyên thiên đó chứ không phải sự huyên thiên đó.

3. Gần đây mình tải về một đống sách Triết Học.

(Một phần vì cái kệ sách của mình đã quá tải. Một phần khác là vì mình có thể tra cứu ebook mọi lúc mọi nơi - còn sách giấy thì không - cầm một cái điện thoại theo dễ hơn rất nhiều so với vác 20 cuốn sách. Và phần lớn là, mình thấy cùng lượng kiến thức, ebook rẻ tiền hơn nhiều quá huhu.)

Và những tri thức trong đó, trả lời cho rất nhiều vấn đề ở xung quanh mình, tạo ra một hướng nhìn rất là ... "chuẩn". Thí dụ như khái niệm mà mình thấy dễ hiểu và ấn tượng nhất là "telos" của Aristotles đi. Nôm na đơn giản là, "Mọi thứ trên đời này đều có thể lý giải bằng cách nghĩ xem các mục đích của nó là để làm gì". Thí dụ như "hôn nhân", khi tranh cãi liệu có nên ủng hộ hôn nhân đồng tính. Bất kỳ lý do gì đều có khoảng hở, người phản đối cho rằng nó cổ xúy xu hướng bệnh hoạn - nó đi ngược tự nhiên vì 2 người đồng giới không thể có con và như vậy kết hôn để làm gì. Trong khi người ủng hộ thì lập tức lại rằng, họ có thể nhận con nuôi và dân số thế giới này quá tải rồi. Bên nào cũng leo thang cả chục bậc khi mà đem những vấn đề ngoài tầm dự đoán vào tranh luận. Nhưng nếu lấy cái triết thuyết "telos" ra, thì câu hỏi đặt ra chỉ là, "hôn nhân - để - làm - gì". (không nói thêm đâu tại sẽ dài lê thê luôn).

Mọi thứ xuất hiện và tồn tại trên đời này đều có mục đích của nó. Cái này không phải thuyết âm mưu đâu. Thí dụ như việc trang TTVN đăng bài khen ngợi các chính sách của chính phủ Dubai trong việc phát triển đất nước - và lờ nhẹm đi lợi thế cảng biển, lao động nhập cư rẻ mạt và sự chống lưng của Anh trong suốt 40 năm phát triển, mục đích là để làm gì? Mình thấy giống như hồi xưa bên Quora đã từng đăng một post tương tự với đất nước (quên-mất-tên) trong vòng ít năm thôi đã giảm nạn hối lộ nhờ sa thải hơn 90% cảnh sát, và dĩ nhiên bài ấy lờ tịt đi việc Mỹ đã chống lưng cho vấn đề an ninh của toàn đất nước khi chính phủ sa thải mớ cảnh sát đó và cả việc đào tạo cảnh sát mới. Aha.

Để làm gì? - câu hỏi đặt ra cần thiết trong mọi tình huống cần dùng tới não.

4. Thôi chém gió quá nhiều rồi. Mình đi làm việc.

Tìm một chỗ để khóc ròng...

Từ hôm sinh nhật tới giờ, chẳng có chuyện gì vui vẻ.

Sinh nhật thất bại quá, đến nỗi mình nghĩ, năm sau mình sẽ không ở đây mừng sinh nhật gì nữa cả, mình tìm một cái tour du lịch xa xa rồi đi một mình cho qua sinh nhật khổ sở.

Sau đấy thì ế dài dài. Tháng 9 thật là khốn khổ khốn nạn. Tiền chi ra thì nhiều mà tiền vô thì không bao nhiêu. À, hầu như là chẳng thấy vô luôn. Mình kiểu, buồn hiu hắt.

Mặt nổi mấy cái mụn. Mình bắt chước người ta chỉ, đi xem face map xem nổi mụn ở đâu là dấu hiệu gì. Sau đó thì nghe một loạt lời khuyên dạng như ăn nhiều rau và trái cây, uống nhiều nước lọc, và hãy sống thanh thản đừng có stress nữa.

Làm như mình muốn ấy.

Thôi thì cho là rau xanh và trái cây ráng ngốn cũng được. Thôi thì cho là cái thứ nước lọc lạt nhách đó ráng nốc cũng được. Nhưng làm sao sống thanh thản không stress đây? Stress với mình cũng như cơn rối loạn hooc môn với nữ giới - mối quan hệ thân thiết có tên là "Chạy trời không khỏi nắng". Nó tồn tại như một điều hiển nhiên, ngày nào còn sống là còn stress, còn căng thẳng, còn lo lắng. Quá nửa tháng rồi chưa đủ tiền đóng ngân hàng - ai lo? Tiền tháng này chẳng đủ tiết kiệm dưỡng già - ai lo? Không dư thì tiền đâu mua thuốc mua đồ trả tiền du lịch cho ba mẹ - ai lo?

Rồi những lúc lo như vậy, mình lại nghĩ về tương lai mà ứa nước mắt. Vấn đề thì cứ ập tới ập tới. Giống như hồi đó mình đã từng tiên đoán, rằng đừng có vui vẻ khi cho rằng mọi chuyện đã kết thúc từ khi thi xong đại học, vì, ác mộng chỉ mới bắt đầu thôi.

Cuộc đời thật là khủng khiếp.

Mẹ cứ nói về việc, sao cùng tuổi mà bạn mẹ tung tăng đi ăn đi chơi, sáng thứ 2 vui lên có thể hẹn hò cà phê khỏi cần lo làm, còn mẹ phải vục đầu làm hoài? Ba thì không nói, nhưng bạn bè ba xung quanh thấy toàn nhong nhỏng đi chơi, chẳng ai phải hùng hục làm việc như ba.

Làm con cái, mình nhìn cảnh đó rồi nghĩ sao chứ. Vậy mà bảo sống không lo, không stress. Sao mà làm được? Ai làm được thì hay quá rồi.

Được cái, những lúc như thế này, thì mình không có sợ chết nữa. Mình nghĩ đó là một loại giải thoát. Chết là hết, không cần trách nhiệm, không cần lo lắng, không cần mệt mỏi như vầy nữa. ...

Hình dạng của thời gian

Lúc trước, có một lần tôi đọc đâu đó trong tạp chí rằng đo độ lão hóa của da, hãy dùng 2 ngón tay, kéo lớp da ở phần mu bàn tay lên một tí rồi thả ra, và đo thời gian để mà da trở về trạng thái ban đầu. Tôi đã cảm thấy điều này vớ vẩn, vì da tôi gần như chẳng mất tích tắc nào đã quay lại trạng thái ban đầu rồi, da mẹ tôi cũng vậy. Đến khi tôi kéo da tay bà ngoại, tôi chờ mãi mấy giây mới thấy cái nếp đó biến mất, thì hiểu ra. 

Bà ngoại lẫn rồi. Vừa lẫn trí, lại vừa lãng tai. Lại hay bị mệt, thậm chí đi tè một chuyến vô cũng mệt, đi ị xong thì chân tay run rẩy cả, không thích ăn uống gì hết. Mỗi bữa phải vừa dọa vừa dụ thì mới chịu ăn. Hôm qua tôi về ngoại, thì biết chuyện dì ba ra ngoại ở mấy bữa, mà ngoại không nhận ra đó là con mình, cứ tưởng bà nào bỏ chồng bỏ con tới nhà mình ở. Mẹ tôi nghe mà khóc. 

Tôi biết tại sao mẹ khóc. 

Mẹ hay kể, hồi đó ngoại khó tính lắm. Rửa chén xong mà cái chén cái dĩa để sai chỗ cũng bị mắng bị đánh. Mẹ nói nhà đông con quá, nên sai kỷ luật dù chỉ một chút, mỗi đứa một chút thì cũng đủ để cái nhà loạn xạ xì ngầu rồi, nên ngoại khó. 

Giờ ngoại hết khó rồi. Ngoại không còn đủ sức mà khó nữa. Giống như câu chuyện mà khi người mẹ đánh con, đứa con vốn lì lợm chưa bao giờ khóc giờ lại bật khóc. Không phải vì mẹ nó đánh đau, mà vì mẹ nó đánh đã không còn đau nữa.

Cả 90 năm cuộc đời, giống như một tấm chăn dày, đắp lên người ngoại. Hôm nào đủ sức, ngoại vén tấm chăn đó, ngồi dậy cười nói với con cháu. Hôm nào không đủ sức, ngoại nằm, im lặng trở mình, mặc cho chúng tôi cười nói kế bên. Tôi không biết trong cái sự im lặng trở mình của ngoại là cái gì, ngoại đã nghĩ gì, ngoại có nghe chúng tôi đang cười nói? 

Gần đây, dì năm mua cái trứng vịt lộn, trong đó có một trứng nở ra thành con vịt, thấy hài hài, đem cho ngoại nuôi. Ngoại cưng con vịt lắm. Ngoại nói con vịt khôn lắm, cái gì cũng ăn. Mẹ tôi chọc ngoại, nói ngoại cho con nghe. Ngoại nói, "gì? bậy, sao cho được." Nhà dì năm vốn đã gần giống cái sở thú với 5 con chó và rất nhiều gà, giờ có thêm một con vịt con nhỏ xíu lông vàng. 

Cơm áo gạo tiền. Và những ngông cuồng của tuổi trẻ. Làm cho tôi không sợ chết. Tôi đã rất nhiều lần nghĩ về cái chết. Và đôi lần tôi thực sự nghĩ rằng mình sẽ chết. Bằng cách này hay cách khác. Nhưng tôi chưa từng nghĩ về việc mình sẽ già đi như thế nào, hoặc có thì lối nghĩ cũng qua loa cho xong. Tôi luôn cho rằng cuộc đời mình sẽ kết thúc trước khi mình kịp già đi. Hoặc giả nếu lỡ xui quá phải chết già, thì trước đó tôi cũng sẽ ở trong một viện dưỡng lão, cùng với những người cùng độ tuổi như tôi... 

Tôi lại nghĩ về những thứ công nghệ, như máy bay và điện thoại di động - thứ mà ngoại tôi chưa bao giờ có thể trải nghiệm. Những thứ công nghệ này chẳng có ý nghĩa gì với ngoại. Nơi xa nhất mà ngoại từng được đi, chắc là Khánh Hòa, nơi dì hai tôi đã bỏ đi và lấy chồng. Thứ công nghệ mới nhất mà ngoại biết chắc là tivi, nơi có những vở cải lương - mà giờ đã càng ngày càng ít. 

Mỗi lần nhìn những nếp nhăn trên da ngoại, thì tôi lại nghĩ nhiều về thời gian, nghĩ rất nhiều về thời gian và cái cách mà chúng ta thể hiện sự bất lực của mình với nó. Chúng ta cố chống lại thời gian bằng nhiều cách, như kem dưỡng da, như chế độ ăn uống, hoặc như những nghiên cứu cố gắng kéo dài tuổi thọ của con người. Nhưng càng cố chống thì chúng ta càng thể hiện là mình bất lực. Bởi vì cái chúng ta có thể kéo dài, rốt cuộc, là một ít tuổi thọ và vài dấu hiệu tuổi xuân. Sự bất tử cách chúng đúng bằng khoảng cách tạo ra bởi vận tốc ánh sáng và mức nhanh nhất mà chúng ta có thể di chuyển. Khoảng cách vô tận và không thể tiêu trừ. 

Và chính chúng ta cũng đang tự kéo dài khoảng cách đó. 

Khoảng cách giữa ngoại tôi và smartphone cũng giống như khoảng cách giữa tôi và cải lương. Ngoại không thèm hiểu thứ be bé mà chúng tôi suốt ngày cúi đầu nhìn, cũng như chúng tôi không hiểu thứ nhạc chậm chạp và sến súa mà ngoại đã xem. Tôi nghĩ, đến lúc tôi cũng già như ngoại, thì cải lương của tôi và smartphone của giới trẻ sẽ là cái gì? Tôi hướng dẫn cho ba mẹ cách sử dụng facebook. Mẹ cứ quên mãi cách post hình. Chỉ lại, rồi lại quên. Mỗi lần hỏi lại thấy mẹ lại ngại ngại. Những cái nút ấn, những thao tác đối với tôi quá dễ để dung nạp và ghi nhớ, lại là một mớ bòng bong mẹ quên suốt. Tôi nghĩ nhiều, mai mốt tới lượt tôi, sẽ là cái gì. Cái gì là quá dễ quá đơn giản với giới trẻ, nhưng lại là bài toán giải không ra với tôi? 

Tôi cảm thấy mình đã bắt đầu có dấu hiệu của sự lười tiếp thu. Tôi không muốn chơi một game mới. Tôi không muốn bắt đầu đọc một truyện mới. Tôi ưa thích những thứ cũ kỹ mà mình đã quá quen thuộc. Tôi nghĩ, đó chính xác là cái cách mà thời gian bắt đầu đắp mền chúng ta. Chúng ta không đủ sức để cứ chạy theo mãi những thứ mới mẻ, trong khi chúng là vô tận. Chúng giống như những đợt sóng biển, không bao giờ ngừng. Khi còn nhỏ, chúng ta hào hứng trước mỗi đợt sóng, chúng ta bày đủ trò với nó. Đến khi lớn dần, chúng ta quen với mỗi đợt sóng, đón nhận bình thản và đôi khi thờ ơ. Và đến một lúc nào đó, chúng ta mệt mỏi. Những con sóng trở nên quá sức với sự tiếp nhận của chúng ta, chúng ta đón nhận đau đớn, và đôi khi chạy trốn. 

Tôi lại nhớ Edge of Tomorrow. Khi anh ấy phải gánh ký ức của cả hai, còn cô ấy thì chỉ nhớ mỗi một ngày. Tôi nghĩ về dì ba, lúc ngoại không nhận ra dì, dì cảm thấy như thế nào. Lúc mẹ mình không nhận ra mình nữa, thì một con người sẽ có cảm giác ra sao. Tôi nghĩ về con Chích Bông, nó đã ở bên chúng tôi khi chưa biết đi, chưa biết nói. Tôi sẽ nhớ mãi lần đầu tiên bế nó, lúc đấy tôi đang cầm 2 cái bịch đồ trên 2 tay, bà ngoại nó xốc nách ném nó ra cho tôi, tôi không nghĩ nó sẽ chịu để người lạ cho tôi bế nên chỉ cười cười bảo "cô đang xách đồ", thì nó mếu, nó thấy tôi không chịu bế nó, nó mếu. Từ lần đấy, nó chạy qua nhà chúng tôi chơi như họ hàng thân thiết, thậm chí ham chơi tới mức không chịu về. Nó tè khắp nhà, hễ thấy nó đứng im im mặt mũi nghiêm trọng là thôi rồi... đành phải xốc nách nó về trả bà ngoại nó rồi đi lau nhà. Tôi nhớ lần bỏ nó vào cái giỏ phơi đồ rồi kéo nó chạy. Tôi nhớ lần nó giỡn nhây quá không chịu về, chúng tôi gài bẫy cho nó lên xe đạp rồi đẩy một phát cho nó vào thẳng nhà nó. Tôi nhớ những lần đi làm về mệt quá mà nó cứ bám víu đòi chơi, tôi bèn nhét cho nó cục kẹo và bảo nó về kêu bà ngoại lột cho ăn, đôi khi nó hiểu, nó đi về luôn, đôi khi nó không hiểu, ăn xong nó lại chạy qua đập cửa. Có lần nó bị bệnh, mặt khờ khờ, tôi tội quá, bế nó xuống sảnh cho nó chơi, nó mệt quá không chạy chơi như thường, mà ngồi im trong lòng tôi, cứ ngồi im như thế. Rồi có những lần tôi bế nó ném lên cao cho nó đụng cái bảng Exit xanh xanh rồi cười nắc nẻ. 

Những ký ức đó, chỉ có tôi nhớ, nó không nhớ. Tôi là người giữ giùm nó những kí ức đó. Cũng như mẹ là người giữ giùm tôi những kí ức như chiều chiều ba về, tôi lũn cũn chạy ra đón ba. Như tôi đi học mẫu giáo bị cô giáo cho mặc cái quần một ống thành cái váy. Hay chuyện tôi đi học được một bữa, ngoại đi rước về vừa đi vừa khóc xong cho tôi ở nhà luôn, khỏi đi học nữa. 

Những ký ức đó, chỉ có mẹ tôi nhớ, tôi không nhớ. 

Vậy thì sẽ có những kí ức của mẹ tôi mà chỉ có bà ngoại tôi nhớ, mẹ tôi không nhớ. Có những kí ức của dì ba mà dì ba không nhớ, chỉ có ngoại nhớ. Nếu ngoại không nhớ nữa, những kí ức đó, những năm tháng đó, sẽ như là chưa từng tồn tại. Một điều rõ ràng đã xảy ra, rõ ràng đã tồn tại. Vậy mà không ai nhớ tới nữa, thì có phải quá đau lòng không? Khoa học dù có tiến bộ đến bao nhiêu, những cái thẻ nhớ dù có mạnh tới bao nhiêu, rộng tới bao nhiêu, cũng chẳng thể ngăn cản điều đó xảy ra. Bức ảnh dù rõ ràng đến mức nào, cũng sẽ không ghi lại được cái mặt khờ khờ của con Bông bị bệnh, cái cảnh tôi mặc quần thành váy, hay mẹ tôi và dì ba - một năm tháng xưa cũ nào đó, đỏ hỏn nằm trong vòng tay bà ngoại... 

Nếu bê tông có nước mắt, tôi nghĩ là nó sẽ khóc thật nhiều cho những điều đó. 

28.8.2018

1. Viết facebook riết làm mình phát sinh thói quen xấu là không viết hoa đầu dòng và sau dấu chấm câu. Tại vì facebook hời hợt, có mấy dòng, viết hoa làm gì mắc công ngón út phải nhấn Shift.

2. Dạo này bán ế. Có thể đổ thừa tại tháng cô hồn, nhưng mình biết chủ yếu là do mình lười. Haha.

3. Hôm qua VN thắng Syria ở giải Asiad. Mẹ bảo, giời ôi đá như hạch. Ba thì vừa coi vừa ngủ. Mình nghĩ nghĩ, phát hiện ra, con người quả là sinh vật viễn thị bậc nhất, càng đứng gần một thứ thì càng không thấy rõ. Thí dụ như dù tuyển VN đá như hạch thật, nhưng vì mình là người VN, và đằng nào thì cũng thắng rồi, nên vẫn cứ là tung hô giỏi giang xuất sắc đáng mặt con cháu Âu Cơ.

Ahaha.

4. Hôm qua trên facebook, chính xác là trên spiderum có thằng trẻ trâu kia "phản biện" quan điểm của một chị làm cố vấn tài chính tập đoàn lớn rằng "các bạn trẻ nên ở lại công ty đến 7 giờ để học tập thêm" và "giới trẻ thì nên tập trung vào công việc thay vì cân bằng cuộc sống". Mình thì không quá tiêu cực việc làm thêm giờ, dù mình sẽ không làm thêm giờ đâu. Nhưng mình thấy việc nên tập trung vào công việc hơn là cân bằng cuộc sống thì đúng, còn trẻ khỏe thì thiệt sự nên lăn xả. À, quan điểm của mình không quan trọng, quan trọng là thằng trẩu ấy có cái giọng điệu rất là xấc, và nó phản biện bằng cách nêu lên kinh nghiệm cá nhân hết sức non nớt, ngứa nhất là khi bị người xem mắng cho vì tội dùng từ quá xấc, thì nó bảo nó phản biện bởi vì nó thương cho giới trẻ lao vào công việc đến nỗi trầm cảm... ôi, thánh mẫu bạch liên hoa. Sự ban phát tình thương mến của nó, cũng như cơn nghiện tự nhục của Phan Anh, toát lên một sự lố bịch lạ lùng.

Đúng là, ở cái xứ sở này, đôi khi chính sự thờ ơ mới là nhân đạo và văn minh bậc nhất. Vì 3 chữ thôi, "không ai mướn..."

5. Dạo này mình ít chém, ít tranh luận, ít bày tỏ quan điểm. Ít hơn hồi trước thôi chứ so với thiên hạ vẫn thuộc dạng nói nhiều. Vì mình thấy anh kia trên NEU, post nào cũng có mặt và top comment, nhưng mình phát hiện ra cảm giác của mình dành cho anh ấy không phải thích thú hay nể gì, mà là "ông này canh notification của NEU để bay vào comment à, rảnh vãi".

6. Chắc chuyển lại viết blog cho sâu sắc tí. Sống hời hợt trên facebook hoài cũng buồn. Đã vậy còn hình thành một lối suy nghĩ rất là rởm đời rằng phải viết cái gì đó thuận trend để có nhiều likes. Lúc cái suy nghĩ này pop up trong đầu mình đã giựt mình. Ủa, viết gì kệ mệ nó chứ, ai cần likes? What the hell is happening to me?

7. Giữa chừng bài viết này mình đã giao hàng được 1.000.000 đồng. Hy vọng giao hàng thành công.

8. Con Soul là một đứa mua hàng hoàn toàn không đáng tin cậy. Thứ nhất là nó mua hàng thông qua kênh người quen - cái kênh còn thiếu niềm tin hơn kênh KOL và xếp sau cả google quảng cáo. Thứ hai là nó cứng đầu cứng cổ không chịu tham khảo ý kiến của những người mà việc cung cấp ý kiến cho nó không đem lại cho người ta một đồng lợi nhuận nào. Cụ thể là mình. Cứ như thể nếu nó nghe theo mình thì nó sẽ mất giá và thua cuộc vậy. Thậm chí nghe để tham khảo cũng không, nó cứ kiểu gạt phăng đi rằng nó nghĩ cái kênh nó tốt rồi, nó lỡ mua rồi, nó thấy tốt rồi, dù mình dí vô trong mặt nó cái bảng quyền lợi gấp đôi cái thứ mà nó đã mua và mình cũng bảo nó cái thứ nó mua có thể hồi lại. Nhưng không, mình nói chuyện với nó hoàn toàn tốn nước bọt một cách vô ích. Vấn đề là rất nhiều lần nó bị cái mác "người quen" lợi dụng, nhưng nó mãi mãi chỉ nghe theo những người lợi dụng nó, thay vì mình, người thực sự muốn tốt cho nó. Mình nghĩ đấy là do cái giá trị tinh thần ảo lòi mà suy nghĩ "ta đây quen biết rộng rãi" mang lại.

Mình thì ngược với nó, mình không làm việc với người quen. Dù mình dùng dịch vụ của công ty có người quen mình làm, thì mình cũng chưa bao giờ mở miệng nói với người quen đó tiếng nào. Vì làm việc với người lạ, thứ nhất mình sẽ tăng tính cảnh giác lên, mình sẽ tìm hiểu thông tin cũng như uy tín và so sánh chất lượng sản phẩm dịch vụ trước khi order, thứ hai, quan trọng nhất, mình thuận miệng hơn, từ trả giá cho đến mắng nó cho đến cancel hợp đồng đe dọa các kiểu. Quan hệ thuần túy lợi nhuận và tiền bạc dễ deal hơn rất nhiều so với quan hệ nhập nhằng tình cảm thân thiết và lợi nhuận.

Bán hàng cho người quen thì phải bảo hành lâu dài thì thôi chứ, bán giá khuyến mãi thì thôi chứ, lại còn bị người đó thái độ "tao ban ơn cho mày nè" nữa. Lỗ sặc máo. Thành ra, giá niêm yết là 700, người quen ư, mình bán hẳn 1.000.

Thực ra chủ yếu là tính đề phòng của mình cao. Đối thủ mình đề phòng 1 thì người quen mình đề phòng 2.

9. Bữa mình nói với NY, rằng đừng có buồn, người ta có chồng có con thì mình có nhà có xe. Con Fu bảo, ủa tao có chồng rồi cũng có nhà có xe nè. Mình cười cho qua. Thường mấy đứa tự lập tài chính như mình tự cho là thanh cao, tuyệt không thể gộp chung với đứa ăn nhờ chồng, chính xác là nhà chồng, như nó. Nhà của má chồng, xe của má chồng, thì tự hào cái gì đâu?

Chưa kể, chỉ được cấp mỗi quyền sử dụng có thời hạn và điều kiện. Tính thanh khoản hoàn toàn không có. Thí dụ như mình đi, mình nhắm nhắm được thì cầm sổ đỏ vay mua nhà mới, tại vì cái nhà mình đứng tên mà. Còn nó thì chỉ ở mà thôi. Dù, đúng là chỉ ở thì cũng sướng rồi do nhà sướng quá mà. Nhưng mà, gần đây mình thấy má chồng nó có động thái lạ, rằng dù trước đó bả nói tụi nó tìm nhà chung cư đi bả mua cho, thì tụi nó tìm nhà bả không có ưng, sau đó đùng một cái nghe tin bả đã mua rồi. Mình nghĩ, cái việc "đùng một cái" này chẳng qua là lảng tránh chuyện ai đứng tên cái nhà, thí dụ mua cho tụi nó, dù chồng nó đứng tên thì vẫn là tài sản 2 vợ chồng, trừ phi nó kí giấy xác nhận nhà này của riêng chồng - vậy thì sứt mẻ tình cảm. Trong khi, đứng tên mẹ chồng 1 phát là xong hết, ở bao nhiêu năm thì vẫn là của mẹ chồng thôi, thí dụ nó và chồng nó lục đục li dị, thì dĩ nhiên là nó ra đi trắng tay rồi. Cái quyền sử dụng, và quyền sở hữu, nghe qua có vẻ không khác gì nhau, nhưng khác nhau xa lơ xa lắc.

Và nó có trả giá cho quyền sử dụng không? Có chứ. Nhiều là đằng khác. Lỡ một bữa không nấu ăn cho chồng, vô tình bị bà ngoại chồng biết được là ôi tha hồ ăn lườm quýt. Họ hàng nhà chồng thì nhìn không lọt mắt, còn bảo "con nhỏ này khôn, chuột sa hũ nếp"...

Trên đời này ai cũng giỏi tính toán cả.

10. Hóa ra cái blog chủ yếu để nói xấu bạn bè.

World Cup 2018 dự đoán

14.6 đá rồi mà giờ còn chưa mua được bản quyền, ôi chu choa... mình mới đọc tin giờ chốt giá là $10.3m, mua thì mua, không mua thì thoy.

Chắc là sẽ được thôi.

Dự báo kết quả World Cup 2018.

Group A: chắc là phải có Nga, mặc dù nếu không phải Nga cầm trịch thì mình cho rằng Uruguay và Hy Lạp sẽ nắm tay nhau đi. Chắc là Nga với Hy Lạp.
Group B: mình rất hy vọng là Tây Ban Nha rớt. Dù nhìn vô cái bảng thì hẳn là Bồ với Tây sẽ đi tiếp.
Group C: Pháp/Úc/Đan Mạch/Peru? Chắc là Pháp và Đan Mạch? Dù mình khá là ưa Úc nhưng mà Úc yếu bomie...
Group D: Argentina và Croatia. Ủa mà mình nhớ Messi bảo không thi đấu quốc gia nữa hồi 2014 mà ta?
Group E: Mình thiệt tình hy vọng Serbia với Thụy Sĩ sẽ dắt nhau đi tiếp. =.= Ai đá Brazil về giùm cái. Dù vụ 7-1 làm mình khá là vui vẻ và đỡ hấn với Brazil hơn, nhưng kiểu như ghét lâu ngày giờ ưng không có nổi nữa.
Group F: Germany/Mexico/Sweden/Hàn, chắc chắn Đức phải đi tiếp, không đi tiếp thì nhục chết à. Còn lại thì ai cũng được, mình nhớ năm ngoái mình thích Mexico.
Group G: Bỉ với Anh đi. Tunisia mới lần đầu vô WC hả? Nhìn lạ vãi.
Group H: Colombia và Nhật.

Sau đấy thì. Nga gặp Tây, Nga đi tiếp Tây về (haha), Hy Lạp gặp Bồ, Bồ đi tiếp Hy Lạp về (tại muốn Ronaldo gặp Messi...)
Pháp gặp Croatia. Pháp đi. Đan Mạch gặp Argentina, Argentina đi tiếp.
Serbia gặp Mexico. Serbia đi tiếp. Thụy Sĩ gặp Đức - dĩ nhiên là Đức đi tiếp rồi.
Bỉ gặp Colombia - Colombia. Anh gặp Nhật. Thoy Nhật đi về đi.

Tứ kết sẽ còn: Nga gặp Nga gặp Bồ - Nga chìm xuồng tại bến. Pháp gặp Argentina, Pháp bắt xe lửa về, ủa quên, cũng phải đi máy bay. Sau đó bán kết Bồ gặp Argentina. Mình nhất định phải coi trận này.
Ngoài ra thì Serbia gặp Đức, Serbia hãnh diện thua 4-0 rồi đi về =)))) Colombia gặp Anh, Anh đi về giùm cái. Rồi Đức đá Colombia đi tiếp. Oidouma, trai đẹp Rodriguez được đồng đội Bayern ôm hôn tiễn về nhé.
Sau đó Đức gặp Bồ đi. Kì rồi gặp Messi rồi, giờ gặp Ronaldo cho đủ bộ. Hãy cho thế giới biết, mãnh hổ nan địch quần hồ là có thật đi. Đức nâng cúp lần nữa đi, oh yeah.

-hết-